Turkistonda sovet hokimiyatining majburiy tarzda o‘rnatilishi hamda bolsheviklar diktaturasi
1917-yil 24–25-oktyabrga o‘tar kechasi (eski hisob) Petrogradda bolsheviklar boshchiligidagi qurolli kuchlar Qishki saroyni egallab, Muvaqqat hukumat a’zolarini hibsga oldi va Vladimir Lenin boshchiligida Xalq Komissarlari Soveti tuzildi. Petrograddagi voqealar 27-oktyabrda Toshkentda ma’lum bo‘ldi va bolsheviklar hamda so‘l eserlarga tayangan Toshkent Soveti qurolli qo‘zg‘olon boshladi; 28-oktyabrdan to‘rt kun davom etgan janglardan so‘ng shaharning yangi qismida sovet hokimiyati o‘rnatildi. Bu to‘qnashuvda mahalliy aholi deyarli qatnashmadi, chunki hokimiyat uchun kurashni asosan yevropalik ishchilar, soldatlar va temiryo‘lchilar olib bordi. 15–22-noyabrda o‘lka Sovetlari III syezdida Turkiston o‘lka XKS tuzildi, uni Fyodor Kolesov boshqardi; hukumat faqat yevropaliklardan iborat edi va unga mahalliy xalqlardan hech kim kiritilmadi. Musulmon tashkilotlari unga qo‘shilmadi: Milliy Markaz va «Sho‘roi Islomiya» noyabr boshida Qo‘qonga ko‘chdi, bolsheviklar esa ulamochilar taklif qilgan koalitsion hukumatni rad etib, jadidlarga qarshi qat’iy kurash boshladi.
Maktab gazetasida «hamma bu qarorga rozi» deb yozildi. Bir o‘quvchi «Kimdan so‘rashgan edi?» deb tekshirdi va faqat ikki sinf ishtirok etganini bildi. Xabardagi «hamma» so‘zining ortida kimlar turishini bilish muhim. (Bu kichik o‘xshatish.)
Jurnalistlar «hamma» yoki «ko‘pchilik» degan da’voni kimlar bildirganini tekshiradi, so‘rov o‘tkazuvchilar kimlardan so‘ralganini yozib boradi, kengash kotiblari qaror kimlar ishtirokida qabul qilinganini qayd etadi.
Biror e’londa «hamma» yoki «ko‘pchilik» so‘zini topsangiz, «Kimlardan so‘ralgan?» deb savol yozing.
Xarita va ketma-ketlik: o‘quvchilar 24-oktyabrdan 22-noyabrgacha bo‘lgan voqealarni (Petrograd, Toshkentdagi janglar, III syezd, Qo‘qonga ko‘chish) kartochkalarda tartib bilan terishadi.