ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi10-sinf · 16-hafta

Yangi yil qori toza suvmi?

🎯 Missiya: «Yangi yog‘gan qor distillangan suvdek toza, uni yeyish mumkin» — rostmi?

Dushanba

AnvarQish ta’tili 28-dekabrdan boshlanadi, chatda esa Yangi yil «faktlari»: «Свежий снег в три раза чище водопроводной воды! Ешьте на здоровье!»
ZarinaChatda bir nechta «fakt» bor. Qor haqidagisidan boshlaymiz. Rus tilida: «три» — , «тройка» — ot, «тройной» — sifat, «трижды» — ravish.
JasurFe’llar ham: «растопить» — (что сделать?), «топить» — tugallanmagan. «Ешьте!» — buyruq mayli.
Malika«В три раза чище» — nimadan, qanday o‘lchab? Na boshlang‘ich nuqta, na usul. Ona tilidan: «qorni yedi» — , butun qor; «qordan yedi» — , bir qismi. Shakl ma’noni aniqlaydi, postdagi «uch marta» esa aniqlikni faqat ko‘rsatadi.
Birinchi kalit: «uch marta toza» — solishtirish bazasi ham, o‘lchov usuli ham yo‘q.
Rus tiliOna tili

Qulf 1: Yangi yil posti

Topshiriq: Qaysi so‘z turkumi «трижды»?

🔑 Kalit: «Uch marta toza» deyilgan, lekin nimadan va qanday o‘lchangani yo‘q: solishtirish bazasi ham, usul ham ko‘rsatilmagan.

ZarinaEng muhim: In my opinion, forwarding a post without checking is a teenage problem too. One reason is peer pressure.
AnvarFor example, many classmates sent it to ten chats. As a result, the post looked true.
JasurI strongly believe that we should respond politely. She is so generous that she explains the facts to everyone — that’s our Malika!
MalikaInsho tuzilishi: introduction, two or three points with reasons, conclusion. Hisobotni ham shunday tuzamiz.
Ingliz tili

Qulf 2: Ommaviy bosim

Topshiriq: Insho tuzilishi qanday?

Seshanba

ZarinaGeografiyada — hududning holatini kuzatish; o‘zgarish toza tabiiy holat bilan solishtiriladi. Bizga ham «toza» namuna — bazaviy namuna kerak.
AnvarIkkita namuna oldik: maktab bog‘idagi yo‘ldan uzoq qor (taqqoslash) va yo‘l bo‘yidagi qor. Har biri alohida toza idishga, kattalar nazoratida.
MalikaEritdik va filtr qog‘ozidan o‘tkazdik. Dog‘lar 0–5 ballda: bog‘ namunasi — 1, yo‘l bo‘yi — 4. Hech birini ichmadik va tatib ko‘rmadik.
JasurGeografiya o‘qituvchisi aytdi: qor kristallari changdan hosil bo‘ladi va tushayotganda havodagi zarrachalarni ham yig‘adi. Shuning uchun «bug‘dan hosil bo‘lgan — demak distillat» fikri to‘liq emas.
Ikkinchi kalit: bog‘dagi qor ham toza emas, yo‘l bo‘yidagisi esa sezilarli ifloslangan.
Geografiya (Amaliy geografiya)

Qulf 3: Ikki namuna

Topshiriq: «Monitoring»da o‘zgarish nima bilan solishtiriladi?

🔑 Kalit: Filtrdagi dog‘lar (0–5): bog‘ namunasi 1, yo‘l bo‘yi 4; qor kristallari changdan hosil bo‘ladi va havodagi zarrachalarni yig‘adi.

AnvarFiltrdagi kulrang dog‘lar qurumga o‘xshaydi. Ammo bu faqat taxmin: chang ham, yo‘l shag‘ali ham bo‘lishi mumkin.
ZarinaKimyo darsidan: qurum — asosan uglerod. Yoqilg‘i yonganda karbonat angidrid hosil bo‘ladi: CO₂ da uglerodda ikkita qo‘shbog‘ bor — sp, molekula chiziqli, burchak 180°.
JasurMetan CH₄ da faqat oddiy bog‘lar — sp³, burchak 109°28′. Etilen va benzolda — sp², 120°. Asetilenda uchbog‘ — sp, 180°.
MalikaDog‘ning tarkibini maktabda aniqlay olmaymiz. Shuning uchun «qurum» deb yozmaymiz, «dog‘lar» deymiz.
Aniq bilmaganimizni «bilmaymiz» deb yozish ham fakt-chek qoidasi.
Kimyo (Organik kimyo)

Qulf 4: Dog‘lar nima?

Topshiriq: Uglerodda faqat oddiy bog‘lar bo‘lsa, qaysi gibridlanish?

AzizYangi yil uchun sinfimiz qordan kub yasadi. Uni tekislik bilan kessam, qanday shakl chiqadi?
ZarinaKo‘pyoq — kesuvchi tekislikdagi nuqtalar shakli. Uning tomonlari soni yoqlar sonidan oshmaydi. Kubda 6 ta yoq, demak kesim ko‘pi bilan 6 tomonli.
AnvarUchburchakli prizmada 2 + 3 = 5 yoq, to‘rtburchakli piramidada 1 + 4 = 5 yoq: kesim ko‘pi bilan 5 tomonli.
JasurYasash: kesuvchi tekislikning har bir yoq bilan ikkita umumiy nuqtasini topib tutashtiramiz — shu yoqdagi .
Qor haykali uchun rahmat, Aziz. Kubni faqat kattalar bilan kesing.
Matematika

Qulf 5: Qor haykali

Topshiriq: Uchburchakli prizma kesimi ko‘pi bilan nechta tomonli bo‘ladi?

Chorshanba

AnvarNamunalarni Access da yozamiz: Samples jadvali (SampleID, Place, Specks). bir yozuvni maydon-maydon ko‘rsatadi, pastda «3 of 8» hisoblagichi.
ZarinaForm Wizard bilan forma yaratib, uchta yangi yozuv kiritdik. Formada yozilgan qiymat jadvalga darrov tushadi.
Malika Place bo‘yicha guruhlangan, Specks kamayish tartibida. Print Preview da tekshirdik va PDF ga saqladik: qog‘oz sarflanmaydi.
JasurYozuvlar to‘qib chiqarilgan: 8 ta namuna joyi, shaxsiy ma’lumot yo‘q. Begonalarga shaxsiy ma’lumot tarqatmaymiz.
Hisobotni PDF qilib saqlash — hamma qurilmada bir xil ochiladi.
Informatika

Qulf 6: Forma va hisobot

Topshiriq: Hisobotni qog‘ozsiz va hamma qurilmada bir xil ochiladigan qilish uchun nima qilinadi?

Anvar«Toza» — mikroblarsiz degani ham. Biz mikrob sinay olmaymiz: maktabda laboratoriya yo‘q, o‘stirish esa xavfsiz emas.
ZarinaBiologiya darsi: bakteriyada irsiy axborot halqasimon DNK — da; plazmidalar undan o‘nlab–yuzlab marta kichik. Ular antibiotikka chidamlilik genlarini ham tashishi mumkin.
JasurYa’ni, qorda mikrob bor-yo‘qligini ko‘z bilan bilib bo‘lmaydi. Bizning ma’lumot yo‘q.
MalikaMa’lumot yo‘q — «toza» deb tasdiqlay olmaymiz. Faqat tekshirmaganimizni ochiq yozamiz.
Biologiya

Qulf 7: Mikroblar-chi?

Topshiriq: Bakteriyaning halqasimon DNKsi qanday ataladi?

🔑 Kalit: Mikroblar sinalmadi (maktabda laboratoriya yo‘q): «toza» da’vosining muhim qismi tekshirilmagan.

AzizSinfda qog‘oz samolyot musobaqasi bo‘ladi. Nega uning qanoti ko‘taradi?
AnvarBernulli: qanot shunday shaklki, havo yuqorisidan tezroq o‘tadi; u yerda bosim past, pastda yuqori, farq ko‘taruvchi kuch beradi.
ZarinaFutboldagi egri zarba — Magnus effekti: aylanayotgan to‘pning bir tomonida havo tezroq.
JasurTorichelli formulasi: teshikdan oqish tezligi υ = √(2gh). Idish ichidagi suv 20 sm chuqurlikda: √(2 · 10 · 0,2) = √4 = 2 m/s.
Hisobni ham, tajribani ham sinab ko‘rish mumkin. Qor da’vosida esa yana ko‘proq namuna kerak.
Fizika

Qulf 8: Bayram musobaqasi

Topshiriq: Torichelli formulasiga ko‘ra, h = 0,2 m, g = 10 m/s² bo‘lsa, υ qancha?

Payshanba

ZarinaDavlat-huquq: — vakolat beruvchi yozma hujjat; sanasi bo‘lishi shart, ko‘pi bilan uch yilga beriladi, muddati yozilmasa — bir yil.
AnvarBitim haqiqiy bo‘lishi uchun qonuniylik, layoqat, ixtiyoriylik va shaklga rioya talab qilinadi. Shakl buzilsa, bitim haqiqiy emas.
MalikaAdabiyotda ham shakl: — besh misrali bandlar; birinchi bandda beshta misra qofiyadosh, keyingilarida dastlabki to‘rtta o‘z qofiyasida, beshinchisi birinchi band qofiyasiga qaytadi. Turdi Farog‘iy muxammasi shu shaklda.
JasurBizning postda shakl ham yo‘q: sana, muallif, manba — hech biri.
Hujjat ham, she’r ham, fakt-chek ham shaklga rioya qilganda ishonchli.
Davlat va huquq asoslariAdabiyot

Qulf 9: Shakl muhim

Topshiriq: Ishonchnomada muddat ko‘rsatilmasa, u qancha muddatga beriladi?

ZarinaDin tarixi (faqat darslik sanalari): sunniylikda VIII–IX asrlarda to‘rt huquqiy maktab shakllangan; Hanafiy maktabi asoschisi 699–767: 767 − 699 = 68 yil. Moturidiy maktabi asoschisi taxminan 870–944, Samarqand.
Anvar«Taxminan» so‘zi sana noaniq ekanini halol aytadi. Biz ham «taxminan» yoki «noma’lum» deymiz.
JasurO‘zbekiston tarixi: darslikka ko‘ra, 1926-yilda 16 ta artelda 814 ayol ishlagan, 1930-yilda 50 dan ortiq artelda 5000 dan ortiq ayol. 5000 : 814 ≈ 6,1 — olti baravardan ko‘p o‘sish.
MalikaDarslik shuni ham yozadi: tarixchilar bu siyosatni ham huquqlarni kengaytirgan, ham og‘ir yo‘qotishlarga olib kelgan jarayon deb baholaydi, manbalarda raqamlar farq qiladi. Adolatli manba ikki tomonni ham aytadi.
Bizning postda ikkinchi tomon umuman yo‘q: «toza» deydi, kamchilik haqida bir og‘iz ham yo‘q.
Dunyo dinlari tarixiO‘zbekiston tarixi

Qulf 10: Taxminiy va aniq raqamlar

Topshiriq: Darslikdagi «taxminan» (c.) so‘zi nimani bildiradi?

Juma

MalikaKalitlar: «uch marta toza» — bazasiz, bog‘ namunasi ham to‘la toza emas, yo‘l bo‘yi 4/5, mikroblar sinalmagan.
AnvarQismi to‘g‘ri: qor asosan suvdan iborat va yo‘ldan uzoq namuna ancha toza chiqdi. Shuning uchun hukm «yolg‘on» emas.
ZarinaAmmo «distillatdek toza, yeyish mumkin» isbotlanmadi: chang, yo‘l bo‘yi, tekshirilmagan mikroblar.
JasurHukm: MISLEADING. Maslahat: qor yemaymiz, ichimlik uchun kran suvidan yoki qaynatilgan suvdan foydalanamiz; sog‘liq savollari — shifokorga.
Rozimiz. Bayram oldidan hisobotni yozamiz va ta’til boshlanadi!
Geografiya (Amaliy geografiya)

Qulf 11: Hukm

Topshiriq: Hukmni asosan qaysi ikki kalit hal qildi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 13 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaGeografiya (Amaliy geografiya)Kimyo (Organik kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 14 yulduz

Jamoa hisoboti

Qor yeyish uchun yetarlicha toza emas — MISLEADING

Da’vo: «Yangi yog‘gan qor distillangan suvdek toza, uni yeyish mumkin». Hukm: MISLEADING. Qor asosan suv, lekin kristallar changdan hosil bo‘ladi: bog‘ namunasi 1/5, yo‘l bo‘yi 4/5 dog‘ berdi. «Uch marta toza» deyilgan, ammo bazasi yo‘q, mikroblar esa sinalmagan. Nima qilish kerak: qor yemang, ichish uchun toza suv ishlating, sog‘liq savollarini shifokorga bering.

— 10-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. «Uch marta toza» deyilgan, lekin nimadan va qanday o‘lchangani yo‘q: solishtirish bazasi ham, usul ham ko‘rsatilmagan.
  2. Filtrdagi dog‘lar (0–5): bog‘ namunasi 1, yo‘l bo‘yi 4; qor kristallari changdan hosil bo‘ladi va havodagi zarrachalarni yig‘adi.
  3. Mikroblar sinalmadi (maktabda laboratoriya yo‘q): «toza» da’vosining muhim qismi tekshirilmagan.

Yulduzli savollar

  1. Da’voning qaysi qismi to‘g‘ri chiqdi?

  2. Nega bog‘ namunasini ham olganmiz?

  3. O‘ylab ko‘r: yana bir namuna, yo‘ldan uzoq, filtrda 4 ball berdi. Bu hukmga qanday ta’sir qiladi?

Hikoyadagi darslar