Ziyolilarning qatag‘on qilinishi va sovet jamiyatida shaxsga sig‘inishning fosh qilinishi
Urushdan keyin qatag‘on to‘lqini asosan fan va madaniyat arboblariga qaratildi. 1950-yil 1-sentyabrda O‘zbekiston Kompartiyasi MK byurosi Fanlar akademiyasining ishini ko‘rib, bir qator olimlarni, jumladan Abdusamad Boboxo‘jayev, Vohid Zohidov, Olim Aminov va Olim Usmonovni qoraladi. 1952-yil fevralda MK plenumida birinchi sekretar Amin Niyozov ma’ruzasida bir guruh ziyolilar millatchilikda ayblandi; ularning asarlari va «Alpomish» dostonini o‘qish taqiqlandi. Darslikka ko‘ra, 12 nafar ijodkor (Said Ahmad, Shukrullo, Mirzakalon Ismoiliy, Shuhrat, Maqsud Shayxzoda va boshqalar) 1951-yilda hibsga olinib, 25 yilga ozodlikdan mahrum etildi, 1955-yilda oqlanib qaytdi. 1953-yil 5-martda Iosif Stalin vafot etdi; 1956-yil 25-fevralda KPSS XX syezdining yopiq majlisida Nikita Xrushchev shaxsga sig‘inish va uning oqibatlari haqida ma’ruza qildi. Darslikka ko‘ra O‘zbekistonda 40 000 ga yaqin kishi oqlandi, biroq oqlash partiya mafkurasi doirasida, tanlab o‘tkazildi; 1950–1959-yillarda birinchi sekretar lavozimida Amin Niyozov (1950–1955), Nuriddin Muhitdinov (1955–1957) va Sobir Kamolov (1957-yil dekabr–1959-yil mart) bo‘ldi.
Gazetada «maktabimizda taxminan 500 o‘quvchi o‘qiydi» deb yozilgan edi. Bir o‘quvchi «Buni kim va qanday sanagan?» deb so‘radi va ro‘yxat bo‘yicha aniq sonni bilib oldi. «Taxminan» degan raqamni aniqlash yo‘lini bilish foydali.
Statistiklar aholi va o‘quvchilar sonini hisoblaydi, arxivchilar ro‘yxat va hujjatlarni saqlaydi, jurnalistlar raqamlarning manbasini tekshiradi.
Yangilik yoki darslikdagi «taxminan» so‘zi bor bitta raqamni toping va uni qanday tekshirishingiz mumkinligini yozing.
Zanjir: 1950 – 1951 – 1952 – 1953 – 1955 – 1956 sanalarini voqealar bilan yonma-yon yozib, vaqt chizig‘ini tuzing.