☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Mustaqillik ostonasida

Darslar 28 · 1 ta dars · Q. Rajabov, A. Zamonov. O‘zbekiston tarixi (1917–1991-yillar): o‘rta ta’lim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik. 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2017
28

O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida

Darslik: 135–140-betlar
Maqsad1989–1991-yillardagi siyosiy o‘zgarishlarni, SSSR parchalanishini va O‘zbekiston mustaqilligining e’lon qilinishini sanalar bilan bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Mustaqillik Deklaratsiyasi · Declaration of Independence (Sovereignty)referendum · referendum: a nationwide voteGKChP · the State Committee on the State of Emergency, Aug 1991prezidentlik boshqaruvi · presidential system of government
Tushuntirish

1989-yil 23-iyunda Islom Karimov O‘zbekiston Kompartiyasi MK birinchi sekretari etib saylandi. 1988-yil noyabrda «Birlik» xalq harakati (rahbari Abdurahim Po‘latov), 1990-yil 30-aprelda esa Muhammad Solih boshchiligidagi «Erk» demokratik partiyasi tashkil topdi; darslikka ko‘ra, ularning rahbarlari keyinchalik hukumat siyosatiga muxolif bo‘ldi va 1992-yildan ular O‘zbekistonda faoliyatini to‘xtatdi. 1990-yil 24-martda Oliy Sovet prezidentlik lavozimini ta’sis etdi va Islom Karimov O‘zbekiston SSR Prezidenti etib saylandi, 1990-yil 20-iyunda Mustaqillik Deklaratsiyasi qabul qilindi. 1991-yil 17-martda umumittifoq referendumi o‘tdi, 23-aprelda Novo-Ogaryovoda Gorbachyov va to‘qqiz respublika rahbarlari «9+1» qo‘shma bayonotini qabul qildi. 1991-yil 19–21-avgustda GKChP to‘ntarishi bo‘lib, tez orada barham topdi; KPSS 29-avgustda faoliyatini to‘xtatdi. 1991-yil 31-avgustda Oliy Kengash «O‘zbekiston Respublikasining Davlat Mustaqilligi asoslari to‘g‘risida»gi 17 moddali qonunni qabul qildi va 1-sentyabrni Mustaqillik kuni deb e’lon qildi; 25-dekabrda SSSR tugatildi, 29-dekabrda mustaqillik bo‘yicha referendum va prezidentlik saylovi o‘tdi.

Namunalar
Misol (hisob): GKChP voqealari 19-avgustdan 21-avgustgacha, ya’ni 21 − 19 + 1 = 3 kun davom etgan.
Misol (baho): darslik mustaqillikni «asriy orzu ro‘yobi» deb ataydi; tarixchi bu bahoni ham, voqealar sanasi va hujjatlarini ham alohida yozadi.
Sinfda faoliyat

Vaqt chizig‘i: 1989–1991-yillardagi 10 ta sanani tartib bilan yozib, har biriga bir jumla izoh bering.

Mashq
1
Mustaqillik Deklaratsiyasi qachon qabul qilindi?
2
O‘zbekiston Respublikasining Davlat Mustaqilligi asoslari to‘g‘risidagi qonun qachon qabul qilindi?
3
GKChP voqealari 19–21-avgustda bo‘ldi. Necha kun (ikkala kunni qo‘shib)?
4
Nega mustaqillik e’lonini bir sana bilan emas, bir qator hujjat va voqealar bilan tushuntirish to‘g‘ri?