ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Cho‘lpon

Darslar 41–42 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, B. Qosimov, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot, 7-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan 4-nashr)
42

Cho‘lpon she’rlari

Darslik: 302–307-betlar
MaqsadCho‘lponning she’rlarini o‘qib, mazmunini va timsollarini tushunish.
Yangi so‘zlar
timsol · symbolmurojaat · addressistiqlol · independencealamli · painful
Tushuntirish

«Go‘zal» she’rida (1919) lirik qahramon yulduz, oy, shamol va quyoshdan go‘zal sevgilisini ko‘rgan-ko‘rmaganini so‘raydi; yulduz va oy uni faqat tushida ko‘rganini, shamol bir ko‘rib yo‘ldan adashganini aytadi, quyosh esa uni o‘ngida ko‘rganini aytadi. «Xalq» she’rida (1921) xalq dengiz, to‘lqin va kuch timsolida ulug‘lanadi. «Binafsha» she’rida (1922) ko‘chada sotiladigan binafsha timsolga aylanadi: shoir uni nega uzishayotganini so‘raydi va ko‘kragiga kelib joylashishga chaqiradi. «Buzilgan o‘lkaga» she’rida (1921) go‘zal, ammo og‘ir kunlarni boshdan kechirayotgan yurtga murojaat qilinib, «nega?» degan savol takror-takror beriladi. Bu she’rlarda Cho‘lpon sevgi va Vatan dardini birga kuylaydi.

She’rAsosiy timsol
Go‘zalyulduz, oy, shamol, quyosh – sevgilini izlash guvohlari
Xalqdengiz, to‘lqin, kuch
Binafshako‘chada sotiladigan gul
Buzilgan o‘lkagayurtga murojaat, takroriy savol
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rasm darsida «kayfiyat» mavzusida bolalar kulrang bulutni xafalik uchun, quyoshni quvonch uchun tanlaydi. Ranglar va tabiat tasviri so‘zsiz kayfiyat beradi, shoir ham shunday ramzlardan foydalanadi.

Kim ishlatadi

Rassomlar rang orqali kayfiyatni beradi, fotograflar tabiat ko‘rinishlari bilan his-tuyg‘u uyg‘otadi, shoirlar tabiat tasviridan ramz sifatida foydalanadi.

Bugun sinab ko‘ring

Derazadan ko‘rgan bitta narsaga (daraxt, bulut) qarab, u qanday kayfiyatni eslatishini bir gapda yozing.

Namunalar
Misol: «Binafsha»dagi gul – kuchsiz, ayanchli holdagi narsa yoki odam timsoli bo‘lishi mumkin.
Misol: «Go‘zal»da yulduz, oy, shamol va quyosh – sevgilini izlash yo‘lidagi «guvohlar».
Sinfda faoliyat

To‘rt she’rning har biri uchun bitta mavzuni (sevgi, xalq, Vatan) tanlab yozing.

Mashq
1
«Go‘zal» she’rida lirik qahramon kimlardan so‘raydi?
2
«Binafsha» she’rida binafsha nimani ifodalaydi?
3
«Buzilgan o‘lkaga» she’ri kimga qaratilgan?
4
Nega «Buzilgan o‘lkaga» she’rida «nega?» so‘rog‘i ko‘p takrorlanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKosmonavtika kuni: adolatli poygaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →