ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Uvaysiy g‘azallari va chistonlari. Chiston haqida

Darslar 30–32 · 3 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, B. Qosimov, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot, 7-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan 4-nashr)
32

Chiston haqida

Darslik: 229-bet
MaqsadChiston janrining belgilarini va turlarini bilish.
Yangi so‘zlar
topishmoq · riddlelug‘z · lughz, riddle in Persian poetrymajoziy chiston · figurative chistonoddiy chiston · simple chiston
Tushuntirish

Chiston – mumtoz adabiyotdagi she’riy topishmoq. Bu so‘z forscha «chist» (nima) va «on» (u) so‘zlaridan tuzilib, «u nima?» ma’nosini beradi. Chiston uzun ham bo‘lishi mumkin, ammo odatda bir yoki ikki baytdan oshmaydi. Turkiy tilda bu janrni birinchi bo‘lib Alisher Navoiy qo‘llagan; fors-tojik she’riyatida esa u ancha oldin paydo bo‘lgan va lug‘z nomi bilan yuritilgan. Chistonlar ikki turli: majoziy («Anor») va oddiy («Yong‘oq», «Kun va tun»); birinchisida ijtimoiy hayotga ham ishora bo‘lishi mumkin.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Do‘stlar davrasida yoki sinfda topishmoq aytish o‘yin va ayni paytda so‘z boyligini sinashdir. Yashirin tasvir ortidan javobni topish hammaga zavq beradi.

Kim ishlatadi

O‘yin tashkilotchilari, tarbiyachilar va til o‘qituvchilari topishmoq bilan fikrlashni rivojlantiradi.

Bugun sinab ko‘ring

O‘zingiz topishmoq o‘ylab toping: javobi uyingizdagi biror narsa bo‘lsin, uni bir kishiga ayting.

Namunalar
Misol: «Eshigi yo‘q, ichi to‘la» deya boshlansa – javobni belgilar orqali topasiz: bu chiston o‘yini.
Misol: «Anor» majoziy chiston, chunki gumbaz va qizlar obrazi ortida boshqa ma’no ham bo‘lishi mumkin.
Sinfda faoliyat

Xalq topishmog‘i bilan chistonni solishtiring: ikki o‘xshashlik va bitta farq ayting.

Mashq
1
«Chiston» so‘zining ma’nosi nima?
2
Turkiy tilda ilk chistonlarni kim yaratgan?
3
Fors-tojik adabiyotida chiston qanday atalgan?
4
Majoziy chiston oddiydan nimasi bilan farq qiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliEkoparkka tashrif rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →