☰ Mundarija · Adabiyot

Tashbih, tanosub, irsoli masal. Jahon Otin Uvaysiy

Darslar 28–29 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, B. Qosimov, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot, 7-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan 4-nashr)
29

Jahon Otin Uvaysiy

Darslik: 223–224-betlar
MaqsadJahon Otin Uvaysiyning hayoti va ijodi bilan tanishish.
Yangi so‘zlar
taxallus · pen nameg‘azal · ghazalchiston · chiston, poetic riddleshoira · poetess
Tushuntirish

Uvaysiy 1779-yilda Marg‘ilonda ziyoli oilada tug‘ilgan; otasi o‘zbek va tojik tillarida she’r yozgan. «Uvaysiy» taxallusi valiy Uvays Qaraniyning Payg‘ambarga ko‘rmay turib bo‘lgan muhabbatiga ishora deb talqin qilinadi. Eri Hojixon erta vafot etgach, u yolg‘iz bolalarini boqdi, maktabdorlik qildi va Nodirabegim xon saroyida ijod qildi. 1842-yilda Buxoro amiri Nasrullo Qo‘qonni bosib, Nodirabegimni qatl ettirgach, shoira Marg‘ilonga qaytdi va taxminan 1845-yilda vafot etdi. U g‘azal, muxammas, doston va chiston janrlarida ijod qilgan; «Sog‘indim» g‘azalida farzandidan judo ona iztirobi, «Anor» chistonida esa saroy kanizlarining hayoti aks etgan, deb tahlil qilinadi.

Namunalar
Misol: taxallus – shoirning maqsadi va e’tiqodiga ishora: Uvaysiy – g‘oyibona muhabbat yo‘lining belgisi.
Misol: shoira ham o‘qituvchi, ham onasi, ham ijodkor bo‘lgan – uch vazifani birga olib borgan.
Sinfda faoliyat

Uvaysiy hayotining sanalarini (1779, 1822, 1842, ~1845) jadvalga yozing va har biriga izoh bering.

Mashq
1
Uvaysiy qayerda tug‘ilgan?
2
«Uvaysiy» taxallusi kimga ishora qiladi?
3
Shoira qaysi malika saroyida ijod qilgan?
4
«Sog‘indim» g‘azali nimani aks ettiradi?