«Urushning so‘nggi qurboni» hikoyasi
Hikoya urush yillarida bo‘ladi. Zavod chilangari Shoikrom ochlik va o‘g‘rilar tufayli qattiqqo‘l bo‘lib qolgan: uning sigiri o‘g‘irlangan. Uyda xotini Xadicha, onasi Umri xola va sil kasalidan o‘layotgan ukasi Shone’mat bor. Shoikrom qulupnay ekilgan bog‘ga tok o‘tkazib, o‘g‘rilarni tutish uchun tuzoq qo‘yadi. Aslida kechasi kasal o‘g‘li uchun qo‘y suti topish maqsadida qulupnay yig‘ib, ayirboshlamoqchi bo‘lgan onasi o‘sha tuzoqqa tushib, tok urishidan halok bo‘ladi. Shone’mat sut o‘rniga zahar ichganim yaxshiroq edi, degan mazmunda alam bilan javob beradi. Hikoya urush tugagani haqidagi xabar bilan yakunlanadi — shu bilan «so‘nggi qurbon» ma’nosi ochiladi. Asar urushning faqat jang maydonida emas, orqa frontda ham begunoh odamlarni halok qilishini, qasoskorlik va qattiqqo‘llik esa fojeaga olib kelishini ko‘rsatadi.
Tanaffusda do‘sti keskin javob qaytargach, o‘quvchi tortishmaydi. U «Biror narsa bo‘ldimi?» deb so‘raydi va do‘sti imtihondan xavotirda ekanini aytadi. Janjal bo‘lmay, gap yechiladi.
Maktab psixologi odamning xatti-harakati ortidagi sababni topadi, hakam kelishmovchilikni tinch hal qiladi, shifokor bemorni diqqat bilan tinglaydi.
Kimdir xafa ko‘rinsa, bitta mehribon savol bering va bir daqiqa gapini bo‘lmay tinglang.
«Sabab va oqibat zanjiri»: o‘quvchilar voqealarni ketma-ketlikda 5 bo‘g‘inli zanjirga joylab, qayerda boshqacha qaror bo‘lishi mumkinligini muhokama qiladi.