Darslar 38–39 · 2 ta dars · Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 5-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik). «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
38
K. D. Ushinskiy. «Дедушка»
Darslik: 171–172-betlar
MaqsadK. D. Ushinskiyning «Дедушка» hikoyasini tushunish: oila, keksalarni hurmat qilish.
Konstantin Dmitriyevich Ushinskiy (1824–1871) — rus pedagogi va yozuvchisi, bolalar uchun o‘qish kitoblari muallifi. «Дедушка» — kichik hikoya: unda oilaning keksa a’zosiga munosabat haqida so‘z boradi. O‘g‘il va kelin keksa otasini oilaga ortiqcha yuk deb biladi, nabira esa bir kun ularga ham qarilik kelishini eslatadi. Hikoya o‘quvchini o‘ylashga undaydi: keksalarga mehr ko‘rsatish — burchimiz. Hikoya «Qanday munosabat qilsang, shunday munosabat ko‘rasan» degan fikrni beradi.
Boshlanish: oila va keksa bobo→Rivojlanish: bobo bilan muomala yomonlashadi→Cho‘qqi: nabiraning ishi→Yechim: oila munosabatni o‘zgartiradi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Avtobusda rus tilida so‘zlashuvchi keksa yo‘lovchi kirib keladi. O‘quvchi o‘rnidan turib «Садитесь, пожалуйста» deydi. Yo‘lovchi minnatdorchilik bildiradi.
Kim ishlatadi
Haydovchilar, konduktorlar va hamshiralar keksalarga hurmat bilan murojaat qiladi.
Bugun sinab ko‘ring
«Садитесь, пожалуйста» jumlasini mashq qilib, hurmat bilan aytish uchun ovoz ohangini toping.
Namunalar
«Дедушка» («кратко»). «Дедушка стал совсем старым. Сын и невестка перестали сажать его за общий стол и кормили из деревянной миски. Маленький внук стал собирать из щепок коробочку. „Это для вас, когда вы будете старыми“, — сказал он. Родителям стало стыдно. С тех пор они больше не обижали дедушку.»
«Слова»: «старый — пожилой», «стыдно», «семья», «забота». «Пословица»: «Что посеешь, то и пожнёшь».
Sinfda faoliyat
«Oila daraxti». Daftarga oilangiz a’zolarini yozing va har biriga «ahamiyatli ish»ni rus tilida qo‘shing: «Дедушка рассказывает сказки».
Mashq
1
Hikoya muallifi kim va qachon yashagan?
К. Д. Ушинский, 1824–1871
2
«Старый» so‘zining sinonimi:
пожилой
3
Nabira quti yasashi bilan nima demoqchi bo‘ldi?
Ota-onasi ham qarigach shunday muomala ko‘rishini eslatdi.