☰ Mundarija · Rus tili

Sifat va olmoshlar qaratqich kelishigida

Darslar 14 · 1 ta dars · Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 5-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik). «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
14

Sifat va olmoshlarning qaratqich kelishigidagi oxirlari

Darslik: 66–70-betlar
MaqsadSifat va olmoshlarning qaratqich kelishigidagi oxirlarini («-ого/-его, -ой/-ей, -ых/-их») to‘g‘ri yozish.
Yangi so‘zlar
raqib · соперникbo‘sh vaqt · свободное времяforma · формаmukofot · награда
Tushuntirish

Sifat va olmosh qaratqich kelishigida ot bilan moslashadi. Erkak va o‘rta jinsda oxir «-ого/-его»: «нового мяча, синего костюма, большого окна, моего брата, этого дня». Ayol jinsda «-ой/-ей»: «новой формы, синей куртки, моей сестры, этой книги». Ko‘plikda hamma jinslar uchun «-ых/-их»: «новых кроссовок, синих брюк, наших друзей, этих книг». Urg‘usiz holatda «ш, ч, ж, щ» dan keyin «-его/-ей» yoziladi: «хорошего, хорошей»; urg‘u oxirga tushsa «-ого/-ой»: «большого, большой»; ko‘plikda doim «-их»: «хороших, больших». «-ого» yozilganda «г» «в» deb o‘qiladi («нового» — [«ново-во»]). Savollar: «какого? какой? каких?», «чьего? чьей? чьих?».

Namunalar
«Футбольный день». «У нашей команды нет нового мяча. У Азиза нет синей формы, а у Лолы нет тёплой куртки. В школе нет сильного соперника и нет больших трибун. У ребят нет свободного времени.»
«Таблица»: «нет нового мяча», «нет новой формы», «нет новых кроссовок»; «нет моего брата», «нет моей сестры», «нет моих друзей».
Sinfda faoliyat

«Nima yo‘q?» Jamoa ikkiga bo‘linadi. O‘qituvchi ot va sifat aytadi («красивый цветок»). Jamoa «Нет красивого цветка» deb aytadi. To‘g‘ri javob uchun bir ochko.

Mashq
1
«Нет ...»: «новый мяч, синий костюм, большое окно».
2
«Нет ...»: «новая форма, хорошая футболка».
3
«Нет ...»: «новые кроссовки, наши друзья».
4
Nega «моего брата», lekin «моей сестры» deymiz?