Darslar 21–22 · 2 ta dars · Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 5-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik). «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
21
Sifat va olmoshlarning jo‘nalish kelishigidagi oxirlari
Darslik: 98–102-betlar
MaqsadSifat va olmoshlarning jo‘nalish kelishigidagi oxirlarini («-ому/-ему, -ой/-ей, -ым/-им») to‘g‘ri yozish.
Yangi so‘zlar
mukofot · наградаg‘olib · победительyaqin · близкийo‘z · свой
Tushuntirish
Jo‘nalish kelishigida sifat va olmosh otga moslashadi (savollar: «какому? какой? каким?»). Erkak va o‘rta jinsda oxir «-ому/-ему»: «родному брату, хорошему другу, своему отцу, нашему учителю, этому артисту». Ayol jinsda «-ой/-ей»: «родной сестре, хорошей подруге, нашей бабушке, этой девочке». Ko‘plikda hamma jinslar uchun «-ым/-им»: «родным людям, хорошим друзьям, нашим учителям, этим детям». Yumshoq undoshdan va urg‘usiz holatda «ш, ч, ж, щ» dan keyin «-ему/-ей» yoziladi: «синему, хорошему, хорошей»; urg‘u oxirga tushsa «-ому/-ой»: «большому, большой»; ko‘plikda «ш, ч, ж, щ, г, к, х» dan keyin «-им»: «хорошим, большим». «Свой» olmoshi gap egasiga tegishli ekanini bildiradi: «Я позвонил своему другу».
Namunalar
«Кому?» «Я пишу письмо своей любимой бабушке. Я звоню старому другу. Брат помогает нашему новому соседу. Учитель вручил медали лучшим ученикам. Мы благодарны нашей доброй учительнице.»
«Таблица»: «какому? — старому другу», «какой? — старой подруге», «каким? — старым друзьям»; «моему брату», «моей сестре», «моим родителям».
Sinfda faoliyat
«Sovg‘a kimga?» Har bir o‘quvchi uch qarindoshiga nima sovg‘a qilishini yozadi: «Моей младшей сестре — куклу».
Mashq
1
Qavsni oching: «Я подарил книгу (мой старший брат), (моя младшая сестра), (мои друзья)».