Nisbiy sifatlar (material, vaqt, joy)
Nisbiy sifatlar («относительные имена прилагательные») predmet belgisini boshqa narsaga munosabati orqali bildiradi: material («шёлковый, деревянный»), vaqt («осенний, вечерний»), joy va maqsad («школьный, футбольный»). Ular otdan qo‘shimcha yordamida yasaladi: «кожа — кожаный (-ан-)», «шерсть — шерстяной (-ян-)», «резина — резиновый (-ов-)», «ситец — ситцевый (-ев-)», «осень — осенний (-енн-)», «фрукты — фруктовый». «-ан-/-ян-» qo‘shimchali sifatlardan faqat «деревянный, стеклянный, оловянный» ikkita «н» bilan yoziladi; «-енн-» qo‘shimchasida ham ikkita «н» bo‘ladi: «осенний, весенний». Nisbiy sifatni «очень» bilan darajalab bo‘lmaydi («очень деревянный» deb aytilmaydi), asliy sifatni esa bo‘ladi («очень красивый»). Ular ham «какой? какая? какое? какие?» savoliga javob beradi va otga moslashadi.
| ma’no | ot → sifat |
|---|---|
| material | золото → золотой · глина → глиняный |
| vaqt | утро → утренний · вечер → вечерний |
| vazifa, joy | море → морской · сад → садовый |
Shahar bog‘ida rus tilida «Спортивный зал», «Городской сад» kabi yozuvlar bor. O‘quvchi sifatlar otdan yasalganini bilgani uchun yangi yozuvni ham tushunib oladi.
Ko‘cha belgilari mualliflari, tarjimonlar va gidlar ot asosida yasalgan sifatlardan foydalanadi.
Rus tilida yozilgan biror yozuv yoki e’lonni qidirib, undagi bitta sifatni qaysi otdan yasalganini toping.
«Из чего?» O‘qituvchi narsani ko‘rsatadi (chizg‘ich, shapka), o‘quvchilar materialini nisbiy sifat bilan aytadi: «деревянная линейка», «шерстяная шапка».