ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Nisbiy sifatlar

Darslar 7 · 1 ta dars · Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 5-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik). «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
7

Nisbiy sifatlar (material, vaqt, joy)

Darslik: 32–37-betlar
MaqsadNisbiy sifatlarni otlardan yasash va ularni asliy sifatlardan farqlash.
Yangi so‘zlar
yog‘ochdan yasalgan · деревянныйcharmdan qilingan · кожаныйkuzgi · осеннийmevali · фруктовый
Tushuntirish

Nisbiy sifatlar («относительные имена прилагательные») predmet belgisini boshqa narsaga munosabati orqali bildiradi: material («шёлковый, деревянный»), vaqt («осенний, вечерний»), joy va maqsad («школьный, футбольный»). Ular otdan qo‘shimcha yordamida yasaladi: «кожа — кожаный (-ан-)», «шерсть — шерстяной (-ян-)», «резина — резиновый (-ов-)», «ситец — ситцевый (-ев-)», «осень — осенний (-енн-)», «фрукты — фруктовый». «-ан-/-ян-» qo‘shimchali sifatlardan faqat «деревянный, стеклянный, оловянный» ikkita «н» bilan yoziladi; «-енн-» qo‘shimchasida ham ikkita «н» bo‘ladi: «осенний, весенний». Nisbiy sifatni «очень» bilan darajalab bo‘lmaydi («очень деревянный» deb aytilmaydi), asliy sifatni esa bo‘ladi («очень красивый»). Ular ham «какой? какая? какое? какие?» savoliga javob beradi va otga moslashadi.

ma’noot → sifat
materialзолото → золотой · глина → глиняный
vaqtутро → утренний · вечер → вечерний
vazifa, joyморе → морской · сад → садовый
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Shahar bog‘ida rus tilida «Спортивный зал», «Городской сад» kabi yozuvlar bor. O‘quvchi sifatlar otdan yasalganini bilgani uchun yangi yozuvni ham tushunib oladi.

Kim ishlatadi

Ko‘cha belgilari mualliflari, tarjimonlar va gidlar ot asosida yasalgan sifatlardan foydalanadi.

Bugun sinab ko‘ring

Rus tilida yozilgan biror yozuv yoki e’lonni qidirib, undagi bitta sifatni qaysi otdan yasalganini toping.

Namunalar
«Осенний день». «Сегодня осенний день. Мама надела шерстяной свитер, а я — резиновые сапоги. В школьном саду растут фруктовые деревья. Вот деревянная миска, вот стеклянная ваза. Это яблочное варенье, а это малиновый компот.»
стеклo‘zak+яннqo‘shimcha (ikki «н»)+ыйoxiri
«Таблица»: «кожа — кожаная куртка», «шерсть — шерстяное платье», «резина — резиновые сапоги», «дерево — деревянная посуда», «весна — весенний день», «футбол — футбольный мяч».
Sinfda faoliyat

«Из чего?» O‘qituvchi narsani ko‘rsatadi (chizg‘ich, shapka), o‘quvchilar materialini nisbiy sifat bilan aytadi: «деревянная линейка», «шерстяная шапка».

Mashq
1
Sifat yasang: «шерсть — ... свитер», «кожа — ... куртка», «резина — ... сапоги».
2
«День» so‘ziga fasllarni qo‘shing: «осень, зима, весна, лето».
3
Qaysi sifatlar nisbiy: «зелёный, деревянный, высокий, кожаный»?
4
Nega «деревянный» da ikkita «н», «кожаный» da bitta «н»?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUstozlar kuniga sovg‘a missiyasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →