Fe’lning noaniq shakli («что делать?»); «можно, нужно, надо, нельзя»
Fe’l («глагол») harakatni bildiradi. Noaniq shakl («неопределённая форма, инфинитив») «что делать?» yoki «что сделать?» savoliga javob beradi va «-ть» (ba’zan «-ти, -чь») bilan tugaydi: «играть, плавать, идти, беречь». Harakatning mumkin yoki zarurligini «можно, нужно, надо, необходимо, нельзя» bildiradi; kim uchunligi jo‘nalish kelishigi shaklida aytiladi: «мне, тебе, ему, ей, нам, вам, им, Азизу, Лоле»: «Мне можно играть. Тебе нужно мыть руки. Нельзя опаздывать». Maslahat uchun «следует» ham ishlatiladi. «Хотеть, мочь, любить» fe’llaridan keyin ham noaniq shakl keladi: «Я хочу плавать. Ты можешь бегать. Он любит читать». Imlo: noaniq shaklda «-ться» (savol «что делать?»), 3-shaxsda «-тся» (savol «что делает?»): «надо умываться», lekin «он умывается».
| savol | oxiri | misol | |
|---|---|---|---|
| noaniq shakl | что делать? | -ться | Ему надо купаться. |
| 3-shaxs | что делает? | -тся | Он купается. |
Muzeyda rus tilida yozilgan qoida: «Нельзя трогать экспонаты». Ayni shu qoidani tushungan o‘quvchi do‘stlariga yetkazadi va hamma xavfsiz yuradi.
Muzey xodimlari, qutqaruvchilar va xavfsizlik xizmatchilari «mumkin» va «mumkin emas»ni aniq yozadi.
Uyda yoki maktabda bitta qoidani rus tilida «можно» yoki «нельзя» bilan aytib ko‘ring.
«Mumkin — mumkin emas». Ikki jamoa. O‘qituvchi vaziyatni aytadi: «В библиотеке», «В бассейне», «На уроке». Jamoalar navbat bilan «можно ...» yoki «нельзя ...» deb gap tuzadi: «В библиотеке нельзя шуметь».