Darslar 45–46 · 2 ta dars · Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 5-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik). «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
45
E. I. Charushin. «Томка»
Darslik: 188–189-betlar
MaqsadE. I. Charushinning «Томка» hikoyasi: ovchi kuchukchani qanday tanlash mumkin.
Evgeniy Ivanovich Charushin (1901–1965) — rus yozuvchisi va rassomi, hayvonlar haqida hikoyalar yozgan va ularning rasmlarini chizgan. «Томка» — muallifning ovchi kuchukcha tanlashi haqidagi hikoya. Kuchukchalar har xil: biri faqat yeb-uxlaydi, biri jahldor, biri hammani yalaydi. Muallif bir kuchukcha kemirayotgan yog‘och bo‘lagini olib, yashirib qo‘yadi. Kuchukcha hidlab-hidlab, yog‘ochni topadi — demak, undan yaxshi ovchi chiqadi. Muallif unga Tomka deb ism qo‘yadi va o‘ziga yordamchi qilib o‘stiradi.
Muallif kuchukchalarni ko‘zdan kechiradi→U kuchukchalarni sinaydi→Kuchukcha hid bilib qidiradi→Muallif tanlov qiladi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Kutubxonadagi rus tilida yozilgan varaqada: «Собаке нужны вода и прогулки». O‘quvchi hayvonga g‘amxo‘rlik qilish nimalardan iborat ekanini tushunadi.
Kim ishlatadi
Veterinarlar, hayvonlar bog‘i xodimlari va o‘qituvchilar hayvon ehtiyojlari haqida tushunarli varaq yozadi.
Bugun sinab ko‘ring
Bir hayvon yoki o‘simlik nimaga muhtojligini rus tilida «… нужны …» bilan bir gapda ayting.
Namunalar
«Томка» («кратко»). «Рассказчик пришёл посмотреть щенков. Один щенок только ел и спал, другой рычал, третий всех лизал. Один щенок грыз деревяшку, и рассказчик спрятал её. Щенок долго нюхал и нашёл деревяшку. Рассказчик дал ему имя Томка и решил вырастить из него помощника.»
«Слова»: «выбрать», «спрятать», «нюхать», «найти». «Пословица»: «Терпение и труд всё перетрут».
Sinfda faoliyat
«Hid o‘yini». Ko‘zi bog‘langan o‘quvchi hidli narsani (apelsin po‘chog‘i) topishga harakat qiladi. Boshqalar «Тепло!» yoki «Холодно!» deb yordam beradi.
Mashq
1
Muallif va yillari:
Е. И. Чарушин, 1901–1965
2
«Спрятать» — qaysi ma’no?
yashirmoq
3
Tomka tanlanishiga nima sabab bo‘ldi?
U hidni yaxshi sezdi va yashirilgan yog‘ochni topdi.
4
Nega kuchukchani parvarish qilish uchun sabr kerak?
U hali yosh, hamma narsani o‘rganishi kerak; o‘rganish vaqt oladi.