☰ Mundarija · Rus tili

Tushum kelishigi: «кого? что?»

Darslar 23–24 · 2 ta dars · Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 5-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik). «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
23

Tushum kelishigi («винительный падеж»): «кого? что?»; shaxs olmoshlari

Darslik: 107–112-betlar
MaqsadTushum kelishigini («винительный падеж», «кого? что?») jonli va jonsiz otlarda hamda shaxs olmoshlarida to‘g‘ri yasash.
Yangi so‘zlar
tushum kelishigi · винительный падежko‘rmoq · видетьertak · сказкаquyon · заяц
Tushuntirish

Tushum kelishigi («винительный падеж») «кого? что?» (kimni? nimani?) savollariga javob beradi. Jonsiz otlarda erkak va o‘rta jins bosh kelishik bilan bir xil: «вижу дом, читаю журнал, вижу окно, небо». Ayol jinsda «-а → -у, -я → -ю»: «читаю книгу, вижу землю, сказку»; «-ь» bilan tugasa o‘zgarmaydi: «читаю тетрадь». Jonli erkak otlarda tushum kelishigi qaratqich kelishigi bilan bir xil: «вижу зайца, волка, медведя, учителя»; jonli ayol otlarda «-у/-ю»: «вижу лису, сестру, Лолу». Ko‘plikda jonsiz otlar bosh kelishik kabi («читаю книги»), jonlilar qaratqich kabi («вижу волков, зайцев»). Olmoshlar: «я — меня, ты — тебя, он — его, она — её, мы — нас, вы — вас, они — их».

Namunalar
«Сказка в лесу». «Маленький ёж идёт по лесу. Он видит дерево, ручей и большой камень. Потом ёж встречает зайца и лису. — Я вижу вас! — говорит ёж. — Я люблю сказки. А вы любите сказки? — Мы читаем книги каждый день, — отвечает заяц. Лиса зовёт ежа в гости и угощает его чаем.»
Jonsiz: «дом — вижу дом», «книга — читаю книгу», «окно — вижу окно». Jonli: «волк — вижу волка», «лиса — вижу лису», «зайцы — вижу зайцев».
Sinfda faoliyat

«Kimni ko‘rding?» Rasmda hayvonlar. Bir o‘quvchi so‘raydi: «Кого ты видишь?» Ikkinchisi javob beradi: «Я вижу зайца и волка».

Mashq
1
Qavsni oching: «Я читаю (книга, журнал, сказка)».
2
Qavsni oching: «Я вижу (заяц, лиса, волк, медведь)».
3
Olmoshlarni qo‘ying: «Я вижу (он), (она), (они)».
4
Nega «вижу волка» deymiz, «вижу волк» emas?