ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Tushum kelishigi: «кого? что?»

Darslar 23–24 · 2 ta dars · Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 5-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik). «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
23

Tushum kelishigi («винительный падеж»): «кого? что?»; shaxs olmoshlari

Darslik: 107–112-betlar
MaqsadTushum kelishigini («винительный падеж», «кого? что?») jonli va jonsiz otlarda hamda shaxs olmoshlarida to‘g‘ri yasash.
Yangi so‘zlar
tushum kelishigi · винительный падежko‘rmoq · видетьertak · сказкаquyon · заяц
Tushuntirish

Tushum kelishigi («винительный падеж») «кого? что?» (kimni? nimani?) savollariga javob beradi. Jonsiz otlarda erkak va o‘rta jins bosh kelishik bilan bir xil: «вижу дом, читаю журнал, вижу окно, небо». Ayol jinsda «-а → -у, -я → -ю»: «читаю книгу, вижу землю, сказку»; «-ь» bilan tugasa o‘zgarmaydi: «читаю тетрадь». Jonli erkak otlarda tushum kelishigi qaratqich kelishigi bilan bir xil: «вижу зайца, волка, медведя, учителя»; jonli ayol otlarda «-у/-ю»: «вижу лису, сестру, Лолу». Ko‘plikda jonsiz otlar bosh kelishik kabi («читаю книги»), jonlilar qaratqich kabi («вижу волков, зайцев»). Olmoshlar: «я — меня, ты — тебя, он — его, она — её, мы — нас, вы — вас, они — их».

otjonsiz: = bosh kelishikjonli: = qaratqich (m.), -у (f.)
онвижу моствижу кота
она (-а → -у)читаю газетувижу кошку
она (-ь)вижу дверь—
ko‘plikвижу домавижу котов
И Boshкто? что?учительР Qaratqichкого? чего?учителяД Jo‘nalishкому? чему?учителюВ Tushumкого? что?учителяТ Vositaliкем? чем?учителемП Predlog (o‘rin)о ком? о чём?об учителе

Я вижу учителя.

Tushum — кого? что?

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab idorasida rus tilida so‘zlashuvchi xodimda ikkita xarita bor. O‘quvchi kerakli xaritaga ishora qilib, xushmuomalalik bilan so‘raydi: «Покажите, пожалуйста, эту карту», va xodim uni uzatadi.

Kim ishlatadi

Axborot xodimlari, sotuvchilar va gidlar odam yoki narsani ko‘rsatish uchun to‘g‘ri tushum kelishigidan foydalanadi.

Bugun sinab ko‘ring

Xonadagi bitta narsani rus tilida «Покажите, пожалуйста, …» deb so‘rab ko‘ring.

Namunalar
«Сказка в лесу». «Маленький ёж идёт по лесу. Он видит дерево, ручей и большой камень. Потом ёж встречает зайца и лису. — Я вижу вас! — говорит ёж. — Я люблю сказки. А вы любите сказки? — Мы читаем книги каждый день, — отвечает заяц. Лиса зовёт ежа в гости и угощает его чаем.»
Jonsiz: «дом — вижу дом», «книга — читаю книгу», «окно — вижу окно». Jonli: «волк — вижу волка», «лиса — вижу лису», «зайцы — вижу зайцев».
Sinfda faoliyat

«Kimni ko‘rding?» Rasmda hayvonlar. Bir o‘quvchi so‘raydi: «Кого ты видишь?» Ikkinchisi javob beradi: «Я вижу зайца и волка».

Mashq
1
Qavsni oching: «Я читаю (книга, журнал, сказка)».
2
Qavsni oching: «Я вижу (заяц, лиса, волк, медведь)».
3
Olmoshlarni qo‘ying: «Я вижу (он), (она), (они)».
4
Nega «вижу волка» deymiz, «вижу волк» emas?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYangi yildan oldin derazaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →