Darslar 23–24 · 2 ta dars · Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 5-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik). «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
23
Tushum kelishigi («винительный падеж»): «кого? что?»; shaxs olmoshlari
Darslik: 107–112-betlar
MaqsadTushum kelishigini («винительный падеж», «кого? что?») jonli va jonsiz otlarda hamda shaxs olmoshlarida to‘g‘ri yasash.
Tushum kelishigi («винительный падеж») «кого? что?» (kimni? nimani?) savollariga javob beradi. Jonsiz otlarda erkak va o‘rta jins bosh kelishik bilan bir xil: «вижу дом, читаю журнал, вижу окно, небо». Ayol jinsda «-а → -у, -я → -ю»: «читаю книгу, вижу землю, сказку»; «-ь» bilan tugasa o‘zgarmaydi: «читаю тетрадь». Jonli erkak otlarda tushum kelishigi qaratqich kelishigi bilan bir xil: «вижу зайца, волка, медведя, учителя»; jonli ayol otlarda «-у/-ю»: «вижу лису, сестру, Лолу». Ko‘plikda jonsiz otlar bosh kelishik kabi («читаю книги»), jonlilar qaratqich kabi («вижу волков, зайцев»). Olmoshlar: «я — меня, ты — тебя, он — его, она — её, мы — нас, вы — вас, они — их».
Namunalar
«Сказка в лесу». «Маленький ёж идёт по лесу. Он видит дерево, ручей и большой камень. Потом ёж встречает зайца и лису. — Я вижу вас! — говорит ёж. — Я люблю сказки. А вы любите сказки? — Мы читаем книги каждый день, — отвечает заяц. Лиса зовёт ежа в гости и угощает его чаем.»