ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Jonsiz otlar va egalik olmoshlari

Darslar 3–4 · 2 ta dars · Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 5-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik). «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
3

Jonsiz otlar («что?»); «чей? чья? чьё?»

Darslik: 14–18-betlar
MaqsadJonsiz otlarni («что?») bilish, ularning jinsini («он, она, оно») aniqlash va «чей? чья? чьё?» savollarini ishlatish.
Yangi so‘zlar
daftar · тетрадьderaza · окноlug‘at · словарьdoska · доска
Tushuntirish

Jonsiz otlar «что?» (nima?) savoliga javob beradi: «класс, парта, окно, книга». Ular ham uch jinsda bo‘ladi: erkak («он»: «стол, глобус, словарь»), ayol («она»: «сумка, карта, ручка») va o‘rta («оно»: «окно, яблоко, задание»). Jinsni oxirgi tovushdan bilamiz: «-а, -я» odatda ayol jinsi, «-о, -е» o‘rta jins, undosh yoki «-й» erkak jinsi. Yumshatish belgisi («ь») bilan tugagan so‘zlarning jinsini yodlash kerak: «тетрадь, дверь, соль» — «она»; «словарь, портфель, день» — «он». Egalikni «чей? чья? чьё? чьи?» deb so‘raymiz: «мой рюкзак, моя линейка, моё яблоко, наш глобус, ваша сумка».

jinsoxirimisol
онundosh, -йдом, музей
она-а, -ялампа, неделя
оно-о, -еписьмо, поле
-ьyodlash kerakон: календарь · она: ночь
новаякнигаayol jinsi · онановый · новая · новое · новые

новая книга

Sifat otga rod va son bo‘yicha moslashadi: она → новая

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktabdagi yo‘qolgan narsalar qutisi oldida rus tilida so‘zlashuvchi farrosh qo‘lqopni ko‘rsatib so‘raydi: «Чья это перчатка?» Bir o‘quvchi yordam beradi, chunki so‘zlarni va ularning jinsini biladi. Qo‘lqop egasiga qaytadi.

Kim ishlatadi

Yo‘qolgan narsalar bo‘limi xodimlari, o‘qituvchilar va sotuvchilar narsaning nomi va jinsiga qarab to‘g‘ri savol beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Uydagi uchta narsani tanlab, ularning «он», «она» yoki «оно» ekanini ayting.

Namunalar
jinssavolmisol
ончей?твой карандаш
оначья?твоя парта
оночьё?твоё кресло
ko‘plikчьи?твои ручки
«Наш класс». «Это наш класс. Вот доска, а это окно. На парте лежат тетрадь, ручка и линейка. Это моя тетрадь, а это его учебник. Чья это ручка? Это ручка Лолы.»
Jins bo‘yicha: «он — стол, журнал, портфель», «она — парта, книга, тетрадь», «оно — окно, письмо, кресло».
Sinfda faoliyat

«Sehrli xalta». Xaltaga o‘quv qurollari solinadi. O‘quvchi ko‘rmasdan bittasini oladi: «Что это? — Это ручка. Чья она? — Это моя ручка (его ручка).»

Mashq
1
Jinsini aniqlang: «окно, тетрадь, словарь».
2
To‘ldiring: «... это портфель? — Это мой портфель.» («Чей», «чья» yoki «чьё»?)
3
Qaysi so‘z ayol jinsida: «день, дверь, портфель»?
4
Nega «моя книга», lekin «моё письмо» deymiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYulduzlar kechasi uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →