Jonsiz otlar («что?»); «чей? чья? чьё?»
Jonsiz otlar «что?» (nima?) savoliga javob beradi: «класс, парта, окно, книга». Ular ham uch jinsda bo‘ladi: erkak («он»: «стол, глобус, словарь»), ayol («она»: «сумка, карта, ручка») va o‘rta («оно»: «окно, яблоко, задание»). Jinsni oxirgi tovushdan bilamiz: «-а, -я» odatda ayol jinsi, «-о, -е» o‘rta jins, undosh yoki «-й» erkak jinsi. Yumshatish belgisi («ь») bilan tugagan so‘zlarning jinsini yodlash kerak: «тетрадь, дверь, соль» — «она»; «словарь, портфель, день» — «он». Egalikni «чей? чья? чьё? чьи?» deb so‘raymiz: «мой рюкзак, моя линейка, моё яблоко, наш глобус, ваша сумка».
| jins | oxiri | misol |
|---|---|---|
| он | undosh, -й | дом, музей |
| она | -а, -я | лампа, неделя |
| оно | -о, -е | письмо, поле |
| -ь | yodlash kerak | он: календарь · она: ночь |
новая книга
Sifat otga rod va son bo‘yicha moslashadi: она → новая
Maktabdagi yo‘qolgan narsalar qutisi oldida rus tilida so‘zlashuvchi farrosh qo‘lqopni ko‘rsatib so‘raydi: «Чья это перчатка?» Bir o‘quvchi yordam beradi, chunki so‘zlarni va ularning jinsini biladi. Qo‘lqop egasiga qaytadi.
Yo‘qolgan narsalar bo‘limi xodimlari, o‘qituvchilar va sotuvchilar narsaning nomi va jinsiga qarab to‘g‘ri savol beradi.
Uydagi uchta narsani tanlab, ularning «он», «она» yoki «оно» ekanini ayting.
| jins | savol | misol |
|---|---|---|
| он | чей? | твой карандаш |
| она | чья? | твоя парта |
| оно | чьё? | твоё кресло |
| ko‘plik | чьи? | твои ручки |
«Sehrli xalta». Xaltaga o‘quv qurollari solinadi. O‘quvchi ko‘rmasdan bittasini oladi: «Что это? — Это ручка. Чья она? — Это моя ручка (его ручка).»