☰ Mundarija · Rus tili

Vositali kelishik: «кем? чем?»

Darslar 25–26 · 2 ta dars · Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 5-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik). «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
25

Vositali kelishik («творительный падеж»): «кем? чем?»

Darslik: 118–121-betlar
MaqsadVositali kelishikni («творительный падеж», «кем? чем?») otlarda yasash va ishlatish.
Yangi so‘zlar
vositali kelishik · творительный падежqalam bilan · карандашомcho‘tka bilan · кистьюqoshiq bilan · ложкой
Tushuntirish

Vositali kelishik («творительный падеж») «кем? чем?» (kim bilan? nima bilan?) savollariga javob beradi va harakat qaysi vosita bilan bajarilishini ko‘rsatadi. Erkak va o‘rta jinsda oxir «-ом/-ем»: «карандаш — карандашом, нож — ножом, мыло — мылом, полотенце — полотенцем». Ayol jinsda «-ой/-ей»: «ложка — ложкой, вода — водой, земля — землёй»; «-ь» bilan tugasa «-ью»: «кисть — кистью, тетрадь — тетрадью». Ko‘plikda «-ами/-ями»: «карандашами, ножами, щётками, кистями». «Ж, ш, ч, щ, ц» dan keyin urg‘u oxirda bo‘lsa «-ом» («ножом, карандашом»), urg‘usiz bo‘lsa «-ем» («товарищем»). Muhim: pichoq, bolg‘a, parma, bolta kabi asboblar bilan faqat kattalar yordamida ishlanadi. «Заниматься, увлекаться, гордиться, интересоваться, пользоваться» fe’llari ham vositali kelishik bilan keladi: «заниматься спортом».

Namunalar
«Что чем делают?» «Мы пишем ручкой, рисуем карандашами и красками. Лола вытирает доску тряпкой. Дома мы едим ложкой, а руки моем водой и мылом. Мясо режет повар ножом, а гвозди забивает мастер молотком. Я интересуюсь историей и занимаюсь шахматами.»
«Чем?»: «карандаш — карандашом», «нож — ножом», «ключ — ключом», «ложка — ложкой», «вода — водой», «кисть — кистью», «краски — красками».
Sinfda faoliyat

«Qaysi asbob?» O‘qituvchi harakatni aytadi («Мы пишем ...», «Мы едим суп ...», «Дверь открывают ...»). O‘quvchilar vositani vositali kelishikda aytadi: «ручкой», «ложкой», «ключом».

Mashq
1
«Чем?»: «карандаш, нож, ключ, ложка, вода, кисть».
2
To‘ldiring: «Мы пишем (ручка). Дверь открывают (ключ)».
3
Ko‘plikda: «Мы рисуем (краски), (карандаши)».
4
Nega «ножом» deymiz, «ножем» emas?