ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Otlarning ko‘plik shakli

Darslar 5 · 1 ta dars · Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 5-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik). «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
5

Otlarning birlik va ko‘plik shakli

Darslik: 22–25-betlar
MaqsadOtlarni birlikdan ko‘plikka o‘zgartirish va ko‘plik oxirlarini to‘g‘ri yozish.
Yangi so‘zlar
ko‘plik · множественное числоbola · ребёнокdo‘stlar · друзьяshaharlar · города
Tushuntirish

Ot birlikda («единственное число») bitta, ko‘plikda («множественное число») ko‘p narsani bildiradi. Erkak jinsda ko‘plik «-ы/-и» bilan yasaladi: «стол — столы, класс — классы, календарь — календари». Ayol jinsda «-а → -ы, -я → -и»: «комната — комнаты, песня — песни», «-ь → -и»: «тетрадь — тетради». O‘rta jinsda «-о → -а, -е → -я»: «окно — окна, море — моря». «Г, к, х, ж, ч, ш, щ» dan keyin «ы» yozilmaydi, «и» yoziladi: «ручка — ручки, книга — книги, карандаш — карандаши». Ba’zi otlarda ko‘plik «-а/-я» bilan: «город — города, дом — дома, учитель — учителя»; bir qancha otlar alohida yasaladi: «друг — друзья, брат — братья, ребёнок — дети, человек — люди». Hayvon bolalari: «котёнок — котята, медвежонок — медвежата».

jinsbirlik → ko‘plik
онсад → сады · гость → гости
онашкола → школы · неделя → недели · ночь → ночи
онослово → слова · поле → поля
новыеокнаko‘plik · ониновый · новая · новое · новые

новые окна

Sifat otga rod va son bo‘yicha moslashadi: они → новые

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab kutubxonasining javonlarida rus tilida «Сказки», «Словари», «Журналы» kabi yozuvlar bor. Rus tilida so‘zlashuvchi mehmon to‘g‘ri javonni topadi, chunki ko‘plikdagi so‘zlarni o‘quvchi unga ko‘rsatib bergan.

Kim ishlatadi

Kutubxonachilar, sotuvchilar va yozuv yozuvchilar bir nechta narsa borligini ko‘plik shakli bilan bildiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Uyda bir nechta bir xil narsani toping va rus tilida ularning ko‘plik nomini ayting.

Namunalar
«Наш двор». «Это наш двор. Здесь стоят дома и скамейки. Там растут деревья и цветы. В классе окна, парты и стулья. Это мои друзья Азиз и Тимур. Они братья.»
★г, к, х, ж, ч, ш, щ + и
Bu harflardan keyin «ы» yozilmaydi: нога → ноги, чашка → чашки, туча → тучи.
Juftliklar: «окно — окна», «слово — слова», «ручка — ручки», «книга — книги», «тетрадь — тетради», «котёнок — котята».
Sinfda faoliyat

«Bitta — ko‘p». O‘qituvchi bitta so‘zni aytadi («парта»), o‘quvchilar ko‘plikni («парты») chapak bilan aytadi. Istisno so‘zlarda («друг — друзья») sinf o‘rnidan turadi.

Mashq
1
Ko‘plikka o‘zgartiring: «стол, парта, окно, тетрадь».
2
Ko‘plikka o‘zgartiring: «ученик, книга, карандаш».
3
Alohida shakllar: «друг, брат, ребёнок, город» ko‘plikda qanday?
4
Nega «ручкы» emas, «ручки» yoziladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYulduzlar kechasi uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →