☰ Mundarija · Rus tili

Otlarning ko‘plik shakli

Darslar 5 · 1 ta dars · Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 5-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik). «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
5

Otlarning birlik va ko‘plik shakli

Darslik: 22–25-betlar
MaqsadOtlarni birlikdan ko‘plikka o‘zgartirish va ko‘plik oxirlarini to‘g‘ri yozish.
Yangi so‘zlar
ko‘plik · множественное числоbola · ребёнокdo‘stlar · друзьяshaharlar · города
Tushuntirish

Ot birlikda («единственное число») bitta, ko‘plikda («множественное число») ko‘p narsani bildiradi. Erkak jinsda ko‘plik «-ы/-и» bilan yasaladi: «стол — столы, класс — классы, календарь — календари». Ayol jinsda «-а → -ы, -я → -и»: «комната — комнаты, песня — песни», «-ь → -и»: «тетрадь — тетради». O‘rta jinsda «-о → -а, -е → -я»: «окно — окна, море — моря». «Г, к, х, ж, ч, ш, щ» dan keyin «ы» yozilmaydi, «и» yoziladi: «ручка — ручки, книга — книги, карандаш — карандаши». Ba’zi otlarda ko‘plik «-а/-я» bilan: «город — города, дом — дома, учитель — учителя»; bir qancha otlar alohida yasaladi: «друг — друзья, брат — братья, ребёнок — дети, человек — люди». Hayvon bolalari: «котёнок — котята, медвежонок — медвежата».

Namunalar
«Наш двор». «Это наш двор. Здесь стоят дома и скамейки. Там растут деревья и цветы. В классе окна, парты и стулья. Это мои друзья Азиз и Тимур. Они братья.»
Juftliklar: «окно — окна», «слово — слова», «ручка — ручки», «книга — книги», «тетрадь — тетради», «котёнок — котята».
Sinfda faoliyat

«Bitta — ko‘p». O‘qituvchi bitta so‘zni aytadi («парта»), o‘quvchilar ko‘plikni («парты») chapak bilan aytadi. Istisno so‘zlarda («друг — друзья») sinf o‘rnidan turadi.

Mashq
1
Ko‘plikka o‘zgartiring: «стол, парта, окно, тетрадь».
2
Ko‘plikka o‘zgartiring: «ученик, книга, карандаш».
3
Alohida shakllar: «друг, брат, ребёнок, город» ko‘plikda qanday?
4
Nega «ручкы» emas, «ручки» yoziladi?