105
Nuqta va vergulning ishlatilishi
Darslik: 173–175-betlar
MaqsadNuqta va vergul qaysi o‘rinlarda qo‘yilishini bilish.
Yangi so‘zlar
nuqta · periodvergul · commauyushiq bo‘laklar · homogeneous partsundalma · addressee word
Tushuntirish
Nuqta qayerda qo‘yiladi? 1) Xabar beruvchi (darak) gaplar va ko‘pincha buyruq gaplar oxirida; 2) biror narsa yoki voqeani nomlash uchun aytilgan qisqa gapdan keyin; 3) tartibni bildiruvchi arab raqamlaridan keyin (1. 2. 3.). Vergul qayerda qo‘yiladi? 1) sanab aytilgan uyushiq bo‘laklar orasida; 2) undov so‘zlardan keyin; 3) kimgadir murojaat qilingan so‘z (undalma)dan keyin; 4) takrorlangan so‘zlar orasida; 5) so‘zlovchining fikrga munosabatini bildiradigan so‘zlarning ikki tomonida. Masalan: «Bozordan olma, nok, uzum oldik.» — uyushiq bo‘laklar vergul bilan ajratilgan.
Namunalar
Dilshod, darsingni tayyorla.
Oh, qanday go‘zal tong!
Sinfda faoliyat
«Vergul o‘rnini toping»: tinish belgilarisiz yozilgan to‘rt gapni o‘qib, vergul va nuqtalarni qo‘ying.
Mashq
1
Vergul uyushiq bo‘laklar orasida qo‘yiladimi?
Ha, qo‘yiladi.
2
Tinish belgisini qo‘ying: Anvar uka bu yoqqa kel
Anvar uka, bu yoqqa kel.
3
Nuqta darak gap oxirida qo‘yiladimi?
Ha, qo‘yiladi.
4
Takrorlangan so‘zlar orasida qaysi belgi qo‘yiladi?
Vergul: «Yur, yur, ketdik.»