Antonimlar
Ma’nosi bir-biriga qarama-qarshi bo‘lgan so‘zlar antonimlar yoki zid ma’noli so‘zlar deyiladi: issiq — sovuq, keng — tor, kirish — chiqish. Antonimlar ko‘pincha bir xil so‘z turkumiga oid bo‘ladi: sifat — sifat bilan, fe’l — fe’l bilan. Ba’zan ikki antonim qo‘shilib, yangi ma’noli juft so‘z yasaydi: katta-kichik — hamma, oldi-berdi — savdo, kam-ko‘st — yetishmovchilik. Antonimlar fikrni aniq va ta’sirli qiladi, shuning uchun maqol va she’rlarda ko‘p qo‘llanadi.
| So‘z | Antonimi |
|---|---|
| issiq | sovuq |
| ochiq | yopiq |
| kirish | chiqish |
| katta | kichik |
Ikki bola sumkalarni ko‘tarib ko‘rib, «bu yengil, u og‘ir» deb taqqosladi. Qarama-qarshi so‘zlar tufayli qaysi sumkani kim ko‘tarishi bir daqiqada hal bo‘ldi.
Gid joylarni taqqoslab tushuntiradi, muallif obrazni qarama-qarshi so‘z bilan ko‘rsatadi, o‘qituvchi tushunchani aniq tushuntiradi.
Bugun ikkita narsani «yaqin–uzoq» kabi qarama-qarshi so‘zlar bilan taqqoslang.
Antonim zanjiri: o‘qituvchi so‘z aytadi, o‘quvchi zid ma’nolisini topadi va yangi so‘z aytadi. Kim to‘xtab qoladi?