☰ Mundarija · Ona tili

Omonim, antonim, paronim

Darslar 64–67 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
65

Antonimlar

Darslik: 116–117-betlar
MaqsadAntonimlarni (zid ma’noli so‘zlarni) topish va nutqda qo‘llash.
Yangi so‘zlar
antonim · antonymzid ma’noli · opposite in meaningoldi-berdi · trade, buying and sellingkatta-kichik · everyone (young and old)
Tushuntirish

Ma’nosi bir-biriga qarama-qarshi bo‘lgan so‘zlar antonimlar yoki zid ma’noli so‘zlar deyiladi: issiq — sovuq, keng — tor, kirish — chiqish. Antonimlar ko‘pincha bir xil so‘z turkumiga oid bo‘ladi: sifat — sifat bilan, fe’l — fe’l bilan. Ba’zan ikki antonim qo‘shilib, yangi ma’noli juft so‘z yasaydi: katta-kichik — hamma, oldi-berdi — savdo, kam-ko‘st — yetishmovchilik. Antonimlar fikrni aniq va ta’sirli qiladi, shuning uchun maqol va she’rlarda ko‘p qo‘llanadi.

Namunalar
Katta — kichik, ochiq — yopiq, kuch — ojizlik.
Bayramga katta-kichik yig‘ildi — hamma yig‘ildi degani.
Sinfda faoliyat

Antonim zanjiri: o‘qituvchi so‘z aytadi, o‘quvchi zid ma’nolisini topadi va yangi so‘z aytadi. Kim to‘xtab qoladi?

Mashq
1
Antonim deb nimaga aytiladi?
2
«Keng», «keksa», «yorug‘» so‘zlariga antonim toping.
3
«Katta-kichik» birikmasi qanday ma’noni bildiradi?
4
Antonimli maqol ayting.