☰ Mundarija · Ona tili

Ajratib, chiziqcha bilan yozish, bosh harflar, ko‘chirish

Darslar 56–59 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
58

Chiziqcha bilan yozish

Darslik: 107-bet
MaqsadChiziqcha bilan yoziladigan so‘zlar va qo‘shimchalar qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
chiziqcha · hyphenjuft so‘z · paired wordtakror so‘z · reduplicated wordketma-ket · one after another
Tushuntirish

Chiziqcha qo‘yiladigan asosiy holatlar: 1. Juft va takror so‘zlar: non-tuz, qovun-tarvuz; asta-asta, katta-katta. 2. Juft so‘z qismlari -u (-yu) bilan bog‘lansa, -u (-yu) birinchi so‘zga chiziqcha bilan qo‘shiladi: tun-u kun, yer-u osmon. 3. -ma yoki ba- orqali bog‘langan qismlar chiziqcha bilan yoziladi: ketma-ket, yuzma-yuz, dam-badam; ammo qismlardan biri alohida ishlatilmasa, qo‘shib yoziladi: darbadar. 4. -chi, -a (-ya), -ku, -u (-yu), -da, -e, -ey qo‘shimchalari chiziqcha bilan yoziladi: u-chi, bilasan-ku, yaxshi-da; -mi, -oq (-yoq), -ov (-yov), -gina (-kina, -qina), -ki esa qo‘shib yoziladi: bildingmi, hoziroq, sekingina. 5. Bilan va uchun so‘zlarining qisqa shakli -la, -chun chiziqcha bilan yoziladi: do‘stim-la, Vatan-chun.

Namunalar
Aka-uka, tez-tez, kecha-yu kunduz — chiziqcha bilan.
Ko‘rdingmi, bugunoq — qo‘shib yoziladi.
Sinfda faoliyat

«Chiziqcha yoki yo‘q?»: o‘qituvchi so‘z aytadi, siz «ha» (chiziqcha bor) yoki «yo‘q» deb belgi qo‘yasiz.

Mashq
1
Takror so‘zga misol yozing.
2
«Sen-chi» qanday yoziladi, «ko‘rdingmi»-chi?
3
«Yuzma yuz» ni to‘g‘ri yozing.
4
«Bilan» so‘zining qisqargan shakli qanday yoziladi?