Chiziqcha bilan yozish
Chiziqcha qo‘yiladigan asosiy holatlar: 1. Juft va takror so‘zlar: non-tuz, qovun-tarvuz; asta-asta, katta-katta. 2. Juft so‘z qismlari -u (-yu) bilan bog‘lansa, -u (-yu) birinchi so‘zga chiziqcha bilan qo‘shiladi: tun-u kun, yer-u osmon. 3. -ma yoki ba- orqali bog‘langan qismlar chiziqcha bilan yoziladi: ketma-ket, yuzma-yuz, dam-badam; ammo qismlardan biri alohida ishlatilmasa, qo‘shib yoziladi: darbadar. 4. -chi, -a (-ya), -ku, -u (-yu), -da, -e, -ey qo‘shimchalari chiziqcha bilan yoziladi: u-chi, bilasan-ku, yaxshi-da; -mi, -oq (-yoq), -ov (-yov), -gina (-kina, -qina), -ki esa qo‘shib yoziladi: bildingmi, hoziroq, sekingina. 5. Bilan va uchun so‘zlarining qisqa shakli -la, -chun chiziqcha bilan yoziladi: do‘stim-la, Vatan-chun.
| Chiziqcha bilan | Misol |
|---|---|
| juft so‘z | non-tuz, aka-uka |
| takror so‘z | asta-asta, katta-katta |
| -u, -yu bilan | kecha-yu kunduz |
Bola kundalikka «sekin-asta» va «ora-sira» kabi juft so‘zlarni yozadi, ularning orasiga chiziqcha qo‘yadi. Chiziqcha so‘zlar bir butun ekanini ko‘rsatadi.
Yozuvchi juft so‘zlar bilan nutqni jonlantiradi, muharrir chiziqchalarni tekshiradi, o‘qituvchi yozuvni tuzatadi.
Bitta juft so‘z yoki takror so‘z toping va uni gapda chiziqcha bilan yozing.
«Chiziqcha yoki yo‘q?»: o‘qituvchi so‘z aytadi, siz «ha» (chiziqcha bor) yoki «yo‘q» deb belgi qo‘yasiz.