☰ Mundarija · Ona tili

X, H, Z, S, Sh, Ch imlosi

Darslar 44–47 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
47

Sh, sh va Ch, ch harflar birikmasi va ularning vazifalari

Darslik: 92–93-betlar
MaqsadSh va Ch harflar birikmasining bitta tovushni ifodalashini va s va h yonma-yon kelganda tutuq belgisi qo‘yilishini bilish.
Yangi so‘zlar
harflar birikmasi · letter combinationchorshanba · Wednesdaytushunmoq · to understandshahar · city
Tushuntirish

Sh va ch ikki harfdan tuzilgan, lekin har biri bitta tovushni bildiradi: ikkalasi ham til oldi, jarangsiz undosh. Masalan: shamol, oshxona; choy, kechqurun. Bu birikmalarni sanaganda bitta tovush deb hisoblaymiz. Ba’zi so‘zlarda esa s va h yonma-yon kelib, ikki alohida tovushni bildiradi; ularni sh deb o‘qimaslik uchun orasiga tutuq belgisi qo‘yiladi: Is’hoq (kishi ismi), as’hob (do‘stlar, hamsuhbatlar). Hafta kunlaridan biri «chorshanba» deb yoziladi: b oldidagi n m kabi eshitilsa ham, n yoziladi.

Namunalar
Oshxona va kechqurun: sh va ch bitta tovushni bildiradi.
As’hob so‘zida s va h alohida o‘qiladi, shuning uchun tutuq belgisi qo‘yilgan.
Sinfda faoliyat

Doskaga uchta ustun chizing: sh, ch, s’h. Berilgan so‘zlarni to‘g‘ri ustunga joylang.

Mashq
1
Sh harflar birikmasi nechta tovushni ifodalaydi?
2
As’hob so‘zida nega tutuq belgisi qo‘yilgan?
3
To‘g‘ri yozing: chorshamba yoki chorshanba?
4
Ikkita sh li va ikkita ch li so‘z yozing.