Z va S undoshlarining talaffuzi va imlosi
Z — jarangli undosh, s esa uning jarangsiz jufti. So‘z boshida va unlilar orasida z aniq eshitiladi: zamin, quzi. Lekin z jarangsiz undosh oldidan yoki so‘z oxirida kelsa, ko‘pincha s ga o‘xshab aytiladi: qizcha — «qischa», yuzta — «yusta», muz — «mus». Shunday bo‘lsa ham, bu so‘zlarda z yoziladi, chunki so‘zning asosi o‘zgarmaydi: qiz, yuz, muz. S esa juda ko‘p qo‘llanadigan tovush bo‘lib, so‘zning boshida ham, o‘rtasida ham, oxirida ham kela oladi: sabzi, asosiy, kitobsiz.
| Aytiladi | Yoziladi | Sabab |
|---|---|---|
| yusta | yuzta | asos: yuz |
| tussiz | tuzsiz | asos: tuz |
Yorliq yozayotgan bola so‘zni eshitilganicha yozmadi: oxiri s kabi eshitilsa ham, so‘zning asosi z bilan tugashini bilgani uchun z yozdi. O‘zakni bilish shunday yozishni oson qiladi.
Ombor xodimi yorliq yozadi, muharrir o‘zakka qarab so‘zni tekshiradi, o‘qituvchi imlo qoidasini tushuntiradi.
z bilan tugaydigan bitta so‘zni tanlab, unga «-siz» qo‘shing va yozilishini tekshiring.
Juftlikda so‘z o‘yini: biringiz oxiri z bilan tugaydigan so‘z aytadi (qiz, yuz, so‘z), ikkinchingiz unga -cha, -ta yoki -siz qo‘shib aytadi va z qanday eshitilganini, qanday yozilishini tushuntiradi.