J, Dj undoshlarining talaffuzi va imlosi
O‘zbek tilida j harfi ikki xil tovushni ifodalaydi. Jo‘ja, jajji, jahon kabi so‘zlarda u til oldi, jarangli dj tovushini bildiradi; bu tovush ch ga yaqin eshitiladi, chunki ch uning jarangsiz juftidir. Jurnal, jirafa, garaj kabi boshqa tillardan kirgan so‘zlarda esa j harfi sh ning jarangli jufti bo‘lgan j tovushini bildiradi. Har ikki holatda ham yozuvda bitta j harfi yoziladi, «dj» deb yozilmaydi: jo‘ja, jurnal. Shuning uchun j li so‘zlarni to‘g‘ri talaffuz qilishni mashq qilamiz.
| Tovush | Yoziladi | Misol |
|---|---|---|
| dj | j | jo‘xori, jiyda, juft |
| j | j | ajdar, pijama |
Radiodagi yangiliklarni o‘qiyotgan diktor ba’zi so‘zlardagi j harfini boshqa so‘zlardagidan boshqacharoq aytadi. Bu tovush farqini bilish yangi so‘zni ovoz chiqarib o‘qiyotganda tabiiy eshitilishiga yordam beradi. Kundalik hayotda bu mavzuning ishlatilishi cheklangan.
Diktor so‘zlarni aniq o‘qiydi, aktyor rolni tabiiy gapiradi, til o‘qituvchisi talaffuzni tuzatadi.
Kitobdan bir bandni ovoz chiqarib o‘qing va j harfi bor so‘zlarda tovushni diqqat bilan tinglang.
Jadval chizing: ustunlarga ch ga moyil va sh ga moyil j li so‘zlarni ajratib yozing. Qaysi ustunda so‘z ko‘p?