ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

A, O, I, U, E, O‘ unlilarining imlosi

Darslar 32–35 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
33

I va U unlilarining talaffuzi va imlosi

Darslik: 63–64-betlar
MaqsadI va U unlilarining talaffuzi va imlosidagi farqni bilish.
Yangi so‘zlar
qisqa talaffuz · short pronunciationikkinchi bo‘g‘in · second syllablesovuq · coldsovun · soap
Tushuntirish

I va u unlilari ham ba’zan yozilishidan farqli eshitiladi. Qishloq, chiroq, qirq, tirnoq kabi so‘zlarda i juda qisqa, deyarli eshitilmaydigan darajada aytiladi, ammo yozuvda albatta i harfi qo‘yiladi. Tovush, sovuq, sovun kabi so‘zlarning ikkinchi bo‘g‘inidagi u og‘zaki nutqda i ga o‘xshab ketadi, biroq u harfi bilan yoziladi. Demak, so‘zni eshitganimizdek emas, adabiy me’yorda belgilanganidek yozamiz.

To‘g‘ri yoziladiEsda tuting
qirqi qisqa aytilsa ham yoziladi
tirnoqi yoziladi
qovunu yoziladi («qovin» emas)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bola diktantda yangi so‘zni eshitib, i yozaymi, u yozaymi deb o‘yladi. So‘ng qoidaga va kitobga tayanib to‘g‘ri harfni tanladi. Qoidani bilgan bola so‘zni chalkashtirmay yozadi.

Kim ishlatadi

Kotib hujjatda so‘z imlosini to‘g‘ri qo‘yadi, o‘qituvchi yozma ishni tuzatadi, muharrir sahifani tekshiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Uchta so‘zni ikki xil yozib (u bilan va i bilan), qaysi biri to‘g‘riligini kitobdan tekshiring.

Namunalar
Tovush, sovuq, sovun — ikkinchi bo‘g‘inda u yoziladi.
Qishloq, chiroq, tirnoq — i harfi yoziladi, garchi qisqa aytilsa ham.
Sinfda faoliyat

Kartochkalarga «sovuq», «tovush», «sovun» kabi so‘zlarni ikki xil (u va i bilan) yozing; to‘g‘risini aylana ichiga oling.

Mashq
1
«Sovun» so‘zida ikkinchi bo‘g‘indagi unli qanday yoziladi?
2
«Chiroq» so‘zidagi i qanday talaffuz etiladi va qanday yoziladi?
3
To‘g‘ri yozilishini tanlang: tovush yoki tovish?
4
Nega «sovuq» so‘zini «soviq» deb yozmaymiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliLoyihalar kuni uchun qatiqHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →