I va U unlilarining talaffuzi va imlosi
I va u unlilari ham ba’zan yozilishidan farqli eshitiladi. Qishloq, chiroq, qirq, tirnoq kabi so‘zlarda i juda qisqa, deyarli eshitilmaydigan darajada aytiladi, ammo yozuvda albatta i harfi qo‘yiladi. Tovush, sovuq, sovun kabi so‘zlarning ikkinchi bo‘g‘inidagi u og‘zaki nutqda i ga o‘xshab ketadi, biroq u harfi bilan yoziladi. Demak, so‘zni eshitganimizdek emas, adabiy me’yorda belgilanganidek yozamiz.
| To‘g‘ri yoziladi | Esda tuting |
|---|---|
| qirq | i qisqa aytilsa ham yoziladi |
| tirnoq | i yoziladi |
| qovun | u yoziladi («qovin» emas) |
Bola diktantda yangi so‘zni eshitib, i yozaymi, u yozaymi deb o‘yladi. So‘ng qoidaga va kitobga tayanib to‘g‘ri harfni tanladi. Qoidani bilgan bola so‘zni chalkashtirmay yozadi.
Kotib hujjatda so‘z imlosini to‘g‘ri qo‘yadi, o‘qituvchi yozma ishni tuzatadi, muharrir sahifani tekshiradi.
Uchta so‘zni ikki xil yozib (u bilan va i bilan), qaysi biri to‘g‘riligini kitobdan tekshiring.
Kartochkalarga «sovuq», «tovush», «sovun» kabi so‘zlarni ikki xil (u va i bilan) yozing; to‘g‘risini aylana ichiga oling.