☰ Mundarija · Ona tili

A, O, I, U, E, O‘ unlilarining imlosi

Darslar 32–35 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
33

I va U unlilarining talaffuzi va imlosi

Darslik: 63–64-betlar
MaqsadI va U unlilarining talaffuzi va imlosidagi farqni bilish.
Yangi so‘zlar
qisqa talaffuz · short pronunciationikkinchi bo‘g‘in · second syllablesovuq · coldsovun · soap
Tushuntirish

I va u unlilari ham ba’zan yozilishidan farqli eshitiladi. Qishloq, chiroq, qirq, tirnoq kabi so‘zlarda i juda qisqa, deyarli eshitilmaydigan darajada aytiladi, ammo yozuvda albatta i harfi qo‘yiladi. Tovush, sovuq, sovun kabi so‘zlarning ikkinchi bo‘g‘inidagi u og‘zaki nutqda i ga o‘xshab ketadi, biroq u harfi bilan yoziladi. Demak, so‘zni eshitganimizdek emas, adabiy me’yorda belgilanganidek yozamiz.

Namunalar
Tovush, sovuq, sovun — ikkinchi bo‘g‘inda u yoziladi.
Qishloq, chiroq, tirnoq — i harfi yoziladi, garchi qisqa aytilsa ham.
Sinfda faoliyat

Kartochkalarga «sovuq», «tovush», «sovun» kabi so‘zlarni ikki xil (u va i bilan) yozing; to‘g‘risini aylana ichiga oling.

Mashq
1
«Sovun» so‘zida ikkinchi bo‘g‘indagi unli qanday yoziladi?
2
«Chiroq» so‘zidagi i qanday talaffuz etiladi va qanday yoziladi?
3
To‘g‘ri yozilishini tanlang: tovush yoki tovish?
4
Nega «sovuq» so‘zini «soviq» deb yozmaymiz?