☰ Mundarija · Ona tili

A, O, I, U, E, O‘ unlilarining imlosi

Darslar 32–35 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
34

E va O‘ unlilarining talaffuzi va imlosi

Darslik: 65–66-betlar
MaqsadE va O‘ unlilarining aytilishi va yozilishini farqlash.
Yangi so‘zlar
ekran · screentelevizor · television settorroq · narrower, closerkengroq · wider, more open
Tushuntirish

E unlisi erta, sekin, mehr kabi so‘zlarda aniq, to‘liq aytiladi. Rus tili orqali kirgan televizor, metro, teleskop kabi so‘zlarda esa e i ga yaqin eshitiladi, lekin e harfi bilan yoziladi. O‘ unlisi ko‘z, so‘z, to‘p kabi so‘zlarda torroq, o‘rdak, qo‘rqmoq, to‘rt kabi so‘zlarda esa kengroq eshitiladi; qanday eshitilmasin, yozuvda doim o‘ harfi qo‘yiladi. Arab tilidan kirgan mo‘min, mo‘jiza kabi so‘zlarda aslida tutuq bo‘lgan, lekin o‘zbek yozuvida tutuq belgisi qo‘yilmaydi.

Namunalar
Televizor, metro — i ga yaqin aytiladi, e yoziladi.
Ko‘z va to‘rt — birida o‘ torroq, birida kengroq eshitiladi, ammo ikkalasida ham o‘ yoziladi.
Sinfda faoliyat

Ro‘yxat tuzing: e va o‘ qatnashgan sakkizta so‘zni yozib, qaysilarida talaffuz yozuvdan farq qilishini belgilang.

Mashq
1
«Metro» so‘zida e qanday aytiladi, qanday yoziladi?
2
O‘ tovushi qatnashgan ikkita so‘z yozing va unli torroq eshitilayotganini belgilang.
3
«To‘rt» va «ko‘z» so‘zlaridagi o‘ ning eshitilishida qanday farq bor?
4
Imlo lug‘atidan foydalanib mo‘jiza so‘zining yozilishini tekshiring.