☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

O‘simliklar olami: turlari va shakllari

Darslar 11–12 · 2 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
12

Daraxtlar, butalar va o‘tlar

Darslik: 1-qism, 52–55-betlar
MaqsadO‘simliklarni daraxt, buta va o‘tga ajratish, bir yillik, ikki yillik va ko‘p yillik o‘tlarni farqlash.
Yangi so‘zlar
daraxt · treebuta · shrubo‘t · herb
Tushuntirish

Daraxt — bitta yo‘g‘on tanasi po‘stloq bilan qoplangan, shoxlari tepada keng bo‘ladigan o‘simlik. Daraxtlar bargli yoki ignabargli bo‘ladi. Buta — ildizdan bir nechta ingichka tana chiqadigan, daraxtdan pastroq o‘simlik (na’matak, malina, qorag‘at). O‘t — yashil, sersuv poyali o‘simlik; u daraxt va butalardan kam yashaydi. Bir yillik o‘tlar bir fasl ichida tug‘ilib, o‘sib, so‘nadi (loviya, qovoq, moychechak). Ikki yillik o‘tlar birinchi yili ildiz, poya, barg beradi, ikkinchi yili gullab urug‘ beradi (karam, sholg‘om). Ko‘p yillik o‘tlar yillar davomida yashaydi (aloe). Banan daraxt emas, u ko‘p yillik o‘tsimon o‘simlik.

Namunalar
Eman va qarag‘ay — daraxt, na’matak — buta, momaqaymoq — o‘t.
Karam ikki yillik o‘t: birinchi yili barg to‘playdi, ikkinchi yili gullaydi.
Sinfda faoliyat

«Uch qavat»: devorga uch qavatli o‘rmon rasmini chizing: yuqorida daraxtlar, o‘rtada butalar, pastda o‘tlar. Bolalar o‘simlik kartochkalarini mos qavatga yopishtiradi.

Mashq
1
Daraxt va butaning asosiy farqi nima?
2
Qaysi biri bir yillik o‘simlik: loviya, karam, aloe?
3
Daraxt, buta yoki o‘t ekanini ayting: eman, malina, moychechak.
4
Banan daraxtmi yoki o‘tmi?