☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Takrorlash va tadqiqot loyihasi

Darslar 55–56 · 2 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
56

Tadqiqot loyihasi

Darslik: 2-qism, 116–117-betlar
MaqsadKichik tadqiqot loyihasini bosqichma-bosqich (muammo, maqsad, gipoteza, tajriba, xulosa) bajarish va taqdim etishni bilish.
Yangi so‘zlar
tadqiqot · researchgipoteza · hypothesistajriba · experiment
Tushuntirish

Tadqiqot — noma’lum narsani o‘rganish uchun qilinadigan ish. Bosqichlar: 1) mavzu tanlash va savol qo‘yish; 2) maqsad: nimani bilmoqchimiz; 3) vazifalar: buning uchun nima qilamiz; 4) tadqiqot ob’ekti (nimani kuzatamiz); 5) gipoteza — taxminiy javob; 6) kitob, kattalar yoki saytlardan ma’lumot yig‘ish; 7) tajriba o‘tkazish va natijalarni yozib borish; 8) xulosa: gipoteza to‘g‘ri chiqdimi? 9) natijani sinfga taqdim etish. Mavzu namunalari: «Loviya urug‘i qaysi sharoitda tez unadi?», «Qaysi modda suvda eriydi?», «Kunning qaysi payti soya uzun bo‘ladi?». Tajriba paytida xavfsizlikka rioya qiling: issiq suv, o‘tkir buyum va kimyoviy moddalar bilan faqat kattalar ishtirokida ishlang. Natija gipotezaga mos kelmasa ham bu yaxshi: biz yangi narsani bilib oldik.

Namunalar
Gipoteza: «Loviya yorug‘ joyda tezroq unadi.» Tajriba: ikki idishda ekamiz, biri yorug‘da, biri qorong‘uda; har kuni o‘lchaymiz.
Xulosa: 5-kuni ikkala idishda ham o‘sdi; demak, gipoteza qisman noto‘g‘ri — urug‘ unishi uchun yorug‘lik shart emas ekan.
Sinfda faoliyat

Guruhda bitta tadqiqot mavzusini tanlang, maqsad, vazifa va gipotezani yozing, 1 haftalik tajriba rejasini tuzing. Natijalarni plakat yoki slayd shaklida taqdim eting.

Mashq
1
Gipoteza nima?
2
Tadqiqotning 4 ta bosqichini ayting.
3
Gipoteza noto‘g‘ri chiqsa, nima qilamiz?
4
Tajriba paytida xavfsizlik uchun nima qilish kerak?