Energiya o‘zgarishlari
Energiya yo‘qolmaydi, u bir turdan boshqasiga aylanadi. Chiroqni yoqsak, elektr energiyasi yorug‘lik (va biroz issiqlik) energiyasiga aylanadi. Qo‘llarimizni bir-biriga ishqalasak, mexanik energiya issiqlik energiyasiga aylanib, kaftlar isiydi. Qora kiyim yoki mashina tomi Quyosh nurida isiydi: yorug‘lik energiyasi issiqlikka aylanadi. Dinamo mashinasi dastasini aylantirsak, mexanik energiya elektr energiyasiga aylanadi va chiroq yonadi. Daryo suvi GES turbinasini aylantirib, elektr hosil qiladi. Odam tanasida ham aylanishlar bor: ovqatdagi energiya mushaklarda harakat va tanani isitadigan issiqlikka aylanadi. Lupa quyosh nurini bir nuqtaga to‘plab, qog‘ozni yondirib yuborishi mumkin, shuning uchun lupani quyoshda narsalarga qaratmaymiz va u orqali hech qachon Quyoshga qaramaymiz.
| Misol | Energiya aylanishi |
|---|---|
| chiroq | elektr → yorug‘lik |
| kaftni ishqalash | mexanik → issiqlik |
| qora tom | yorug‘lik → issiqlik |
| dinamo | mexanik → elektr |
Qaysi guruhga kiradi?
Batareyali o‘yinchoq mashinacha yurganda, batareya energiyasi harakatga aylanadi. Batareya tugasa, u to‘xtaydi.
O‘yinchoq ustalari, muhandislar
Bir marta qarsak chalib, tovushni eshiting: harakat tovushga aylandi.
«Sehrgarlar»: kaftlaringizni bir-biriga tez ishqalab, issiqlikni his qiling (mexanik → issiqlik). Qora va oq qog‘oz parchasini quyoshli joyga 5 daqiqa qo‘yib, qaysi biri issiqroq bo‘lganini taqqoslang.