☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Harorat, sovuq va issiq joylar

Darslar 24–26 · 3 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
26

Sayyoramizdagi issiq joylar

Darslik: 1-qism, 112–115-betlar
MaqsadEkvator va eng issiq joylarni, savanna va tropik o‘rmonlarni, ularda yashovchi hayvonlarni bilish.
Yangi so‘zlar
ekvator · equatorsavanna · savannatropik o‘rmon · tropical rainforest
Tushuntirish

Yer sharini o‘rtasidan belbog‘dek aylanib o‘tadigan xayoliy chiziq — ekvator. U Yerni Shimoliy va Janubiy yarimsharlarga bo‘ladi. Ekvator yaqinida quyosh nuri deyarli tik tushadi, shuning uchun u yerlar yil bo‘yi issiq, qish deyarli yo‘q. Yog‘in kam joylarda savanna va cho‘llar, ko‘p joylarda esa tropik o‘rmonlar (jungli) bor. Savanna — tropik dasht: o‘t, akatsiya va baobab daraxtlari o‘sadi, fil, jirafa, zebra, arslon, gepard, karkidon yashaydi. Quruq fasl va yomg‘ir fasli almashadi. Tropik o‘rmonda yil bo‘yi yomg‘ir yog‘adi, o‘simliklar qavat-qavat o‘sadi, daraxtlarni liana va moxlar qoplagan. Amazonka bo‘ylarida yaguar, yalqov, kapibara, to‘tiqush, kolibri, piranya yashaydi. Fillar Hindiston o‘rmonlarida va Afrika savannalarida uchraydi.

Namunalar
Zebra va arslon savannada yashaydi: zebra o‘txo‘r, arslon yirtqich.
Yalqov tropik o‘rmonda daraxtda sekin harakatlanib barg yeydi.
Sinfda faoliyat

Xaritada ekvatorni toping va qizil qalam bilan bo‘yang. Ekvator yaqinidagi 3 ta mamlakat yoki materikni yozing. Keyin «Savanna» va «Tropik o‘rmon» ustunlariga hayvonlarni joylashtiring.

Mashq
1
Ekvator nima va nega uning atrofi issiq?
2
Savannada yashaydigan uchta hayvonni ayting.
3
Savanna tropik o‘rmondan nimasi bilan farq qiladi?
4
Amazonka bo‘ylarida yashovchi ikkita hayvonni ayting.