☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Harorat, sovuq va issiq joylar

Darslar 24–26 · 3 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
25

Sayyoramizdagi sovuq joylar

Darslik: 1-qism, 108–111-betlar
MaqsadYerdagi eng sovuq joylarni (Arktika, Antarktida), shu joylarda yashovchi hayvonlarni va qutb tadqiqotchilari hayotini bilish.
Yangi so‘zlar
Arktika · the ArcticAntarktida · Antarcticapingvin · penguin
Tushuntirish

Qutblar atrofida quyosh nuri Yerga qiya tushadi, shuning uchun u yerlar doim sovuq. Shimoliy qutb atrofi Arktika deyiladi: u Shimoliy Muz okeani va uni o‘rab turgan quruqlik bo‘laklaridan iborat. Janubda Antarktida materigi joylashgan; u qalin muz bilan qoplangan va Yerdagi eng sovuq joy. Arktikada oq ayiq, shimol bug‘usi, morj va dengiz mushugi (tyulen) yashaydi. Ularning terisi ostida qalin yog‘ qatlami va issiq jun bor. Pingvinlar Antarktidada va Janubiy yarimsharning ayrim sovuq qirg‘oqlarida yashaydi, ular uchmaydigan qushlar, qanotlari suzgichga o‘xshaydi, suvda tez suzadi, quruqlikda lapanglab yuradi. Arktikada pingvin yo‘q. Qutb tadqiqotchilari maxsus stansiyalarda yashaydi; uylari yorqin rangda bo‘ladi, shunda bo‘ronda topish oson.

Namunalar
Oq ayiq Arktikada yashaydi, pingvin — Antarktidada. Ular hech qachon tabiatda uchrashmaydi.
Qutb stansiyasi uylarining yorqin ranglari bo‘ronda yo‘l topishga yordam beradi.
Sinfda faoliyat

«Qutblar chizmasi»: daftar sahifasini ikkiga bo‘ling: chapda Arktika, o‘ngda Antarktida. Har biriga hayvonlar rasmini chizing (oq ayiq, tyulen, pingvin). Ular nega sovuqda yashay olishini bir gapda yozing.

Mashq
1
Arktika va Antarktida qayerda joylashgan?
2
Nega qutblar doim sovuq?
3
Qaysi hayvon Arktikada yashaydi: oq ayiq yoki pingvin?
4
Sovuq o‘lkalarda yashovchi hayvonlar sovuqdan qanday saqlanadi?