9
Ballada
Darslik: 38-bet
MaqsadBallada janrining xususiyatlarini bilish.
Yangi so‘zlar
ballada · balladtarixiy-qahramonlik · historical-heroicsyujet · plothis-hayajon · emotion
Tushuntirish
«Ballada» so‘zi fransuzcha bo‘lib, «raqs qo‘shig‘i» degan ma’noni bildiradi. Bu qisqa she’riy asar bo‘lib, unda voqea hikoya qilinadi va shoir o‘z his-tuyg‘usini ham qo‘shib aytadi. Shunday ekan, ballada epika bilan lirikaning xususiyatlarini o‘zida birlashtiradi. O‘zbek shoirlari balladalarni asosan o‘tmish voqealari, afsonaviy-xayoliy va qahramonlik mavzularida yozgan. «Mardlik afsonasi» shunday balladaga misoldir.
Namunalar
Misol: she’rda faqat tuyg‘u bo‘lsa – lirika; voqea ham, tuyg‘u ham bo‘lsa – ballada.
Misol: «Mardlik afsonasi»da voqea – To‘marisning g‘alabasi, tuyg‘u – muallifning mehri va nafrati.
Sinfda faoliyat
Balladaga o‘xshash o‘zingiz bilgan bir asarni eslang va uning voqeasi bilan tuyg‘usini ayting.
Mashq
1
«Ballada» so‘zi qaysi tildan kelgan va nima degani?
Fransuzchadan; «raqs qo‘shig‘i».
2
Balladada nima qo‘shib aytiladi?
Voqea hikoyasi va shoirning his-tuyg‘usi.
3
O‘zbek balladalari ko‘pincha qanday mavzuda bo‘ladi?
Asosan o‘tmish voqealari, afsonaviy-xayoliy va qahramonlik mavzularida.
4
Nega ballada epika va lirikani birlashtiradi deymiz?
Chunki unda voqea (epika) ham, shoir tuyg‘usi (lirika) ham bor.