☰ Mundarija · Adabiyot

Zavqiy she’rlari: «Ajab ermas», «Hajvi ahli rasta»

Darslar 35–36 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, B. Qosimov, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot, 7-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan 4-nashr)
36

«Hajvi ahli rasta»

Darslik: 238–240-betlar
MaqsadZavqiyning «Hajvi ahli rasta» hajviyasi mazmunini va hajv usulini tushunish.
Yangi so‘zlar
hajv · satirerasta · bazaar rowillat · vice, flawkinoya · irony
Tushuntirish

«Hajvi ahli rasta» – Zavqiyning Qo‘qon bozori ahli haqidagi hajviyasi. Unda qirq olti nafar savdogar va bozor odami hajv qilinadi: ayrimlari tashqi ko‘rinishi bilan, ayrimlari fe’l-atvori va qilmishi bilan. Shoir she’rni katta qog‘ozga yirik harflar bilan yozib, odamlar ko‘p yig‘iladigan Mo‘ymarak maydonidagi baland terakka ilgan. She’rda tanilgan odamlar nomma-nom tilga olinadi, shuning uchun uni anglash uchun Zavqiy zamonini va Qo‘qon bozori muhitini tasavvur qilish kerak. Hajv maqsadi – kamchiliklarni kulgi bilan fosh qilib, tuzatishga undash.

Namunalar
Misol: kimdir semizligi, kimdir betamizligi uchun kulgi qilinsa – bular tashqi va xarakter hajvi.
Misol: she’rni terakka ilish – hajvni xalq oldiga olib chiqish usuli; hamma o‘qiy oladi.
Sinfda faoliyat

Biror zamonaviy kamchilikni (masalan, qo‘pollik) hajv qilib, 2 jumlalik tanqidiy matn yozing (odam ismini tilga olmasdan).

Mashq
1
«Hajvi ahli rasta» kimlar haqida?
2
Zavqiy she’rni odamlarga qanday yetkazgan?
3
Hajvning ikki yo‘nalishini ayting.
4
Nima uchun bunday hajviyani tushunish uchun zamonni bilish kerak?