ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Zavqiy she’rlari: «Ajab ermas», «Hajvi ahli rasta»

Darslar 35–36 · 2 ta dars · Q. Yo‘ldoshev, B. Qosimov, V. Qodirov, J. Yo‘ldoshbekov. Adabiyot, 7-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan 4-nashr)
36

«Hajvi ahli rasta»

Darslik: 238–240-betlar
MaqsadZavqiyning «Hajvi ahli rasta» hajviyasi mazmunini va hajv usulini tushunish.
Yangi so‘zlar
hajv · satirerasta · bazaar rowillat · vice, flawkinoya · irony
Tushuntirish

«Hajvi ahli rasta» – Zavqiyning Qo‘qon bozori ahli haqidagi hajviyasi. Unda qirq olti nafar savdogar va bozor odami hajv qilinadi: ayrimlari tashqi ko‘rinishi bilan, ayrimlari fe’l-atvori va qilmishi bilan. Shoir she’rni katta qog‘ozga yirik harflar bilan yozib, odamlar ko‘p yig‘iladigan Mo‘ymarak maydonidagi baland terakka ilgan. She’rda tanilgan odamlar nomma-nom tilga olinadi, shuning uchun uni anglash uchun Zavqiy zamonini va Qo‘qon bozori muhitini tasavvur qilish kerak. Hajv maqsadi – kamchiliklarni kulgi bilan fosh qilib, tuzatishga undash.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf kechasida bolalar kutubxona navbatidagi shovqinni kulgili sahnada ko‘rsatadi. Tomoshabinlar kuladi, ammo hech kim xafa bo‘lmaydi, chunki kulgi odamga emas, holatga qaratilgan.

Kim ishlatadi

Karikaturachilar va hajviy yozuvchilar, komediyachilar va muharrirlar hajvdan jamiyat kamchiliklarini ko‘rsatishda foydalanadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bitta kundalik noqulaylikni (masalan, uzun navbat) hech kimni kamsitmay, kulgili tarzda ikki gapda yozing.

Namunalar
Misol: kimdir semizligi, kimdir betamizligi uchun kulgi qilinsa – bular tashqi va xarakter hajvi.
Misol: she’rni terakka ilish – hajvni xalq oldiga olib chiqish usuli; hamma o‘qiy oladi.
Sinfda faoliyat

Biror zamonaviy kamchilikni (masalan, qo‘pollik) hajv qilib, 2 jumlalik tanqidiy matn yozing (odam ismini tilga olmasdan).

Mashq
1
«Hajvi ahli rasta» kimlar haqida?
2
Zavqiy she’rni odamlarga qanday yetkazgan?
3
Hajvning ikki yo‘nalishini ayting.
4
Nima uchun bunday hajviyani tushunish uchun zamonni bilish kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKaptarlar kamayganmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →