36
«Hajvi ahli rasta»
Darslik: 238–240-betlar
MaqsadZavqiyning «Hajvi ahli rasta» hajviyasi mazmunini va hajv usulini tushunish.
Yangi so‘zlar
hajv · satirerasta · bazaar rowillat · vice, flawkinoya · irony
Tushuntirish
«Hajvi ahli rasta» – Zavqiyning Qo‘qon bozori ahli haqidagi hajviyasi. Unda qirq olti nafar savdogar va bozor odami hajv qilinadi: ayrimlari tashqi ko‘rinishi bilan, ayrimlari fe’l-atvori va qilmishi bilan. Shoir she’rni katta qog‘ozga yirik harflar bilan yozib, odamlar ko‘p yig‘iladigan Mo‘ymarak maydonidagi baland terakka ilgan. She’rda tanilgan odamlar nomma-nom tilga olinadi, shuning uchun uni anglash uchun Zavqiy zamonini va Qo‘qon bozori muhitini tasavvur qilish kerak. Hajv maqsadi – kamchiliklarni kulgi bilan fosh qilib, tuzatishga undash.
Namunalar
Misol: kimdir semizligi, kimdir betamizligi uchun kulgi qilinsa – bular tashqi va xarakter hajvi.
Misol: she’rni terakka ilish – hajvni xalq oldiga olib chiqish usuli; hamma o‘qiy oladi.
Sinfda faoliyat
Biror zamonaviy kamchilikni (masalan, qo‘pollik) hajv qilib, 2 jumlalik tanqidiy matn yozing (odam ismini tilga olmasdan).
Mashq
1
«Hajvi ahli rasta» kimlar haqida?
Qo‘qon bozori ahli – qirq olti kishi.
2
Zavqiy she’rni odamlarga qanday yetkazgan?
Yirik harflar bilan yozib, Mo‘ymarak maydonidagi baland terakka ilgan.
3
Hajvning ikki yo‘nalishini ayting.
Tashqi ko‘rinish hajvi va xarakter hajvi.
4
Nima uchun bunday hajviyani tushunish uchun zamonni bilish kerak?
Chunki unda o‘sha davrning tanish odamlari va bozor muhiti nomma-nom tasvirlangan.