☰ Mundarija · Ona tili

Gap urg‘usi, telefon madaniyati va yozuvlar tarixi

Darslar 26–28 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
28

Yozuvlar tarixi

Darslik: 54–55-betlar
MaqsadO‘zbek xalqi tarixida qo‘llangan yozuvlarni va ularning ketma-ketligini bilib olish.
Yangi so‘zlar
yozuv · writing system, scriptoromiy · Aramaicqo‘lyozma · manuscriptalifbo · alphabet
Tushuntirish

Yozuv — fikrni belgilar yordamida qayd etish usuli; u tufayli bilim va tajriba avloddan avlodga o‘tadi. Ajdodlarimiz eng qadimgi davrlarda oromiy, kushon, sug‘d va o‘rxun-enasoy yozuvlarida bitganlar. Taxminan VIII asrdan to 1929-yilgacha xalqimiz arab yozuviga asoslangan eski o‘zbek yozuvidan foydalangan; Navoiy va Bobur asarlari ham shu yozuvda yaratilgan. 1930–1940-yillarda lotin harflariga asoslangan yozuv joriy etildi, keyin esa kirill yozuviga o‘tildi. 1993-yilda lotin yozuviga asoslangan hozirgi o‘zbek alifbosi qabul qilindi.

Namunalar
Ota-bobolarimizning qo‘lyozma asarlari asosan arab yozuvida bitilgan.
Bugun maktab darsliklari lotin yozuviga asoslangan alifboda chop etiladi.
Sinfda faoliyat

Yozuvlar zanjirini chizing: bir qatorga yozuvlarning nomi va yillarini tartib bilan yozing, so‘ng kartochkalarni aralashtirib, sinfdoshingiz tartibga solsin.

Mashq
1
1993-yilda qanday alifbo qabul qilindi?
2
Arab yozuviga asoslangan eski o‘zbek yozuvi qaysi davrlarda qo‘llangan?
3
Yozuvlar tarixini bilish nega kerak? Fikringizni yozing.
4
Yozuvlarni qadimiydan hozirgisigacha tartiblang: lotin (1993), arab, kirill.