Izohli lug‘at
So‘zlarning ma’nosini batafsil tushuntirib beradigan lug‘at izohli lug‘at deb ataladi. Izohli lug‘atda so‘zlar alifbo tartibida bosh harflar bilan beriladi. Bosh so‘zdan keyin kvadrat qavs ichida uning kelib chiqishi (masalan, arabcha, forscha) ko‘rsatiladi, so‘ng ma’nolari 1., 2. tarzida raqamlanib izohlanadi, ko‘chma ma’nolar alohida ko‘rsatiladi. Masalan: OLMA — 1. Daraxtda o‘sadigan, yumaloq shirin meva. 2. Shu mevali daraxt. Ko‘p ma’noli so‘zning har bir ma’nosi alohida raqam bilan izohlanadi. Izohli lug‘atda so‘zning qo‘llanish uslubi ham ko‘rsatiladi.
| Qismi | Nima beriladi |
|---|---|
| bosh so‘z | alifbo tartibida |
| [ ] qavs | kelib chiqishi |
| 1., 2., 3. | ma’nolar |
«Yo‘l» so‘zi lug‘atda bir necha ma’noda berilgan: ko‘cha, usul va boshqalar. Gapga qaysi ma’no mos kelishini aniqlagan bola so‘zni to‘g‘ri tushundi.
Tarjimon gapga mos ma’noni tanlaydi, lug‘atchi ma’nolarni tartibga soladi, o‘qituvchi so‘z ma’nolarini izohlaydi.
Izohli lug‘atdan ko‘p ma’noli bitta so‘zni topib, ikki ma’nosini qaysi gapda ishlatish mumkinligini ayting.
«O‘zbek tilining izohli lug‘ati»dan (yoki maktab kutubxonasidagi lug‘atdan) uchta so‘zni toping va ularning ma’no sonini sanang.