ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Lug‘at va uning turlari, izohli lug‘at

Darslar 95–97 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
97

Izohli lug‘at

Darslik: 159–160-betlar
MaqsadIzohli lug‘at tushunchasini va uning tuzilishini bilish.
Yangi so‘zlar
izohli lug‘at · explanatory dictionarybosh so‘z · headwordma’no · senseko‘chma ma’no · figurative sense
Tushuntirish

So‘zlarning ma’nosini batafsil tushuntirib beradigan lug‘at izohli lug‘at deb ataladi. Izohli lug‘atda so‘zlar alifbo tartibida bosh harflar bilan beriladi. Bosh so‘zdan keyin kvadrat qavs ichida uning kelib chiqishi (masalan, arabcha, forscha) ko‘rsatiladi, so‘ng ma’nolari 1., 2. tarzida raqamlanib izohlanadi, ko‘chma ma’nolar alohida ko‘rsatiladi. Masalan: OLMA — 1. Daraxtda o‘sadigan, yumaloq shirin meva. 2. Shu mevali daraxt. Ko‘p ma’noli so‘zning har bir ma’nosi alohida raqam bilan izohlanadi. Izohli lug‘atda so‘zning qo‘llanish uslubi ham ko‘rsatiladi.

QismiNima beriladi
bosh so‘zalifbo tartibida
[ ] qavskelib chiqishi
1., 2., 3.ma’nolar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

«Yo‘l» so‘zi lug‘atda bir necha ma’noda berilgan: ko‘cha, usul va boshqalar. Gapga qaysi ma’no mos kelishini aniqlagan bola so‘zni to‘g‘ri tushundi.

Kim ishlatadi

Tarjimon gapga mos ma’noni tanlaydi, lug‘atchi ma’nolarni tartibga soladi, o‘qituvchi so‘z ma’nolarini izohlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Izohli lug‘atdan ko‘p ma’noli bitta so‘zni topib, ikki ma’nosini qaysi gapda ishlatish mumkinligini ayting.

Namunalar
Bosh so‘z, kelib chiqishi, raqamlangan ma’nolar — izohli lug‘at maqolasi.
Ko‘p ma’noli so‘zda 1., 2., 3. ma’nolar bo‘ladi.
Sinfda faoliyat

«O‘zbek tilining izohli lug‘ati»dan (yoki maktab kutubxonasidagi lug‘atdan) uchta so‘zni toping va ularning ma’no sonini sanang.

Mashq
1
Izohli lug‘atda so‘z kelib chiqishi qanday ko‘rsatiladi?
2
Ko‘p ma’noli so‘zning ma’nolari qanday belgilanadi?
3
Izohli lug‘at nimasi bilan imlo lug‘atidan farq qiladi?
4
«Olma» so‘zining ikki ma’nosini ayting.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKompost uyumi uchun joyHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →