82
Aniq fanlarga oid terminlar
Darslik: 140-bet
MaqsadAniq fanlarga oid terminlarning hosil bo‘lish yo‘llarini bilish.
Yangi so‘zlar
ilmiy termin · scientific termyig‘indi · sumto‘plam · set (in maths)burchak · angle
Tushuntirish
Maktab fanlari aniq va ijtimoiy-gumanitar fanlarga bo‘linadi; matematika, fizika, kimyo aniq fanlardir. Ilmiy terminlar ikki yo‘l bilan paydo bo‘ladi. Birinchisi: kundalik tildagi oddiy so‘z fanda torroq, aniq ma’noda ishlatila boshlaydi; masalan, «to‘plam», «yig‘indi», «kuch», «tezlik» so‘zlari matematika va fizikada maxsus ma’noga ega. Ikkinchisi: termin boshqa tildan olinadi: algebra, molekula, atom. Matematikada yig‘indi, ayirma, ko‘paytma, bo‘linma, kasr, burchak; fizikada kuch, tezlik, massa; kimyoda modda, kislorod kabi terminlar uchraydi. Masalan, uchburchak — uchta tomoni va uchta burchagi bor shakl.
Namunalar
To‘plam va yig‘indi — oddiy so‘zlar, lekin matematikada termin.
Algebra va molekula — boshqa tildan olingan terminlar.
Sinfda faoliyat
Matematika darsligidan o‘nta termin ro‘yxatini tuzing va ularni «o‘z so‘zdan» va «olinma» ustunlariga ajrating.
Mashq
1
Ilmiy terminlar necha yo‘l bilan hosil qilinadi?
Ikki yo‘l bilan.
2
Umumxalq tilidan olingan termin misolini ayting.
Masalan: to‘plam, yig‘indi, kuch.
3
Boshqa tildan o‘zlashgan ikki termin yozing.
Algebra, molekula.
4
Uchburchak nima?
Uchta tomoni va uchta burchagi bor shakl.