Darslar 7–8 · 2 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
8
Sutemizuvchilar
Darslik: 1-qism, 34–37-betlar
MaqsadSutemizuvchilarning belgilarini (bolasini sut bilan boqadi, issiq qonli, jun), yirtqich, o‘txo‘r va hammaxo‘r guruhlarni hamda uy hayvonlarining paydo bo‘lishini bilish.
Sutemizuvchilar bolalarini sut bilan boqadi. Ular issiq qonli, aksariyatining terisi jun bilan qoplangan va miyasi yaxshi rivojlangan. Quruqlikda (kiyik, ayiq, sher), suvda (kit, delfin) yashovchilari bor, odam ham sutemizuvchi. Kit va delfin baliq emas, ular sutemizuvchi. Yirtqichlar (sher, bo‘ri) ko‘zlari oldinda bo‘lgani uchun masofani aniq baholaydi; o‘txo‘rlar (ot, quyon, fil) ko‘zlari yonda bo‘lgani uchun atrofni keng ko‘radi; hammaxo‘rlar (ayiq, odam) ham o‘simlik, ham go‘sht yeydi. Odamlar eng avval itni, keyin echki, qo‘y, sigir va otni qo‘lga o‘rgatgan. Ko‘k kit — Yerdagi eng katta hayvon.
Namunalar
Delfin suvda yashasa ham, bolasini sut bilan boqadi va o‘pka bilan nafas oladi, shuning uchun u sutemizuvchi.
Sigirdan sut va go‘sht, qo‘ydan jun va sut, otdan yuk tashishda foydalaniladi.
Sinfda faoliyat
«Uch guruh»: daftarga uch ustun chizing — yirtqich, o‘txo‘r, hammaxo‘r. Sinfdoshlar sutemizuvchilar nomini aytadi (bo‘ri, quyon, ayiq, sigir, sher, tuya...), siz ularni ustunlarga yozasiz.
Mashq
1
Sutemizuvchilar nima uchun shunday nomlangan?
Chunki ular bolalarini sut bilan boqadi.
2
Kit baliqmi yoki sutemizuvchimi? Nima uchun?
Sutemizuvchi: bolasini sut bilan boqadi, o‘pka bilan nafas oladi.
3
Yirtqichlarning ko‘zlari nega boshining oldida joylashgan?