Skelet va mushaklar
Skelet — tanamizning tayanchi. Kattalarda 200 dan ortiq (taxminan 206) suyak bor. Bosh suyagi miyani, qovurg‘alar yurak va o‘pkani himoya qiladi, umurtqa pog‘onasi tanani tik tutadi. Suyaklar bo‘g‘imlarda birlashadi, shuning uchun biz egilamiz, yuramiz, o‘tiramiz. Mushaklar (600 dan ortiq) suyaklarga birikkan; ular qisqarib va bo‘shashib suyaklarni harakatga keltiradi. Yurak, oshqozon va ichak devorlarida ham mushaklar bor va ular tinmay ishlaydi. Mushaklarni miya boshqaradi: bosh miya, orqa miya va asab tolalari birgalikda asab tizimini tashkil qiladi. Barmoqqa nina kirsa, asab bu xabarni miyaga yuboradi, miya qo‘lni tortib olishga buyruq beradi, mushaklar qisqaradi. Gavdani tik tutish uchun: stol atrofida to‘g‘ri o‘tirish, sumkani ikkala yelkaga baravar osish, har 15–20 daqiqada mashq qilish, qattiq to‘shakda yotish.
Tajriba: qo‘lingizni yelkangizga qo‘yib, bilakni bukib-yozing: mushakning qattiqlashishini sezasiz. Yuz ifodasi o‘yini: jamoa bitta ifodani ko‘rsatadi (quvonch, g‘azab), boshqalar topadi. Qaysi mushaklar ishladi?