ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Inson tanasi, skelet, mushaklar va asab tizimi

Darslar 49–50 · 2 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
50

Skelet va mushaklar

Darslik: 2-qism, 91–94-betlar
MaqsadSkelet va mushaklarning vazifasini, asab tizimining ishini (miya – asab – mushak) va to‘g‘ri gavda tutish qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
skelet · skeletonmushak · muscleasab tizimi · nervous system
Tushuntirish

Skelet — tanamizning tayanchi. Kattalarda 200 dan ortiq (taxminan 206) suyak bor. Bosh suyagi miyani, qovurg‘alar yurak va o‘pkani himoya qiladi, umurtqa pog‘onasi tanani tik tutadi. Suyaklar bo‘g‘imlarda birlashadi, shuning uchun biz egilamiz, yuramiz, o‘tiramiz. Mushaklar (600 dan ortiq) suyaklarga birikkan; ular qisqarib va bo‘shashib suyaklarni harakatga keltiradi. Yurak, oshqozon va ichak devorlarida ham mushaklar bor va ular tinmay ishlaydi. Mushaklarni miya boshqaradi: bosh miya, orqa miya va asab tolalari birgalikda asab tizimini tashkil qiladi. Barmoqqa nina kirsa, asab bu xabarni miyaga yuboradi, miya qo‘lni tortib olishga buyruq beradi, mushaklar qisqaradi. Gavdani tik tutish uchun: stol atrofida to‘g‘ri o‘tirish, sumkani ikkala yelkaga baravar osish, har 15–20 daqiqada mashq qilish, qattiq to‘shakda yotish.

1.2.3.4.

0 / 4 — keyingisini tanlang

🦴 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sport murabbiyi umurtqani mustahkam saqlovchi mashqlarni ko‘rsatadi. Suyak va mushaklar birga ishlaydi.

Kim ishlatadi

Murabbiylar, shifokorlar

Bugun sinab ko‘ring

Barmoq va oyoq barmoqlarini qimirlatib, mushaklarni sezing.

Namunalar
Qo‘lni bukkanda yelkadagi biseps mushagi qisqaradi, yozganda bo‘shashadi.
Qovurg‘alar qafasi yurak va o‘pkani zarbadan himoya qiladi.
Sinfda faoliyat

Tajriba: qo‘lingizni yelkangizga qo‘yib, bilakni bukib-yozing: mushakning qattiqlashishini sezasiz. Yuz ifodasi o‘yini: jamoa bitta ifodani ko‘rsatadi (quvonch, g‘azab), boshqalar topadi. Qaysi mushaklar ishladi?

Mashq
1
Skeletning vazifalari nimalar?
2
Mushaklar suyaklarni qanday harakatlantiradi?
3
Asab tizimi qanday qismlardan iborat?
4
To‘g‘ri gavda uchun 3 ta qoida ayting.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBobomning oq doiralariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →