☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Hayvonot olami va hasharotlar

Darslar 3–4 · 2 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
4

Hasharotlar

Darslik: 1-qism, 18–21-betlar
MaqsadHasharotlarning asosiy belgilarini (3 qism, 6 oyoq, mo‘ylov, qobiq) bilish, foydali va zararli hasharotlarni hamda o‘rgimchakning hasharot emasligini ayta olish.
Yangi so‘zlar
hasharot · insectmo‘ylov · antennaasalari · honeybee
Tushuntirish

Hasharotlar hayvonot olamidagi eng ko‘p sonli guruh. Tanasi uch qismdan iborat: bosh, ko‘krak va qorin. Ularning 6 ta oyog‘i, boshida bir juft mo‘ylovi va qattiq tashqi qobig‘i bor, ko‘pchiligining qanoti bor. Hasharot rivojlanishida bir necha bosqichdan o‘tadi, masalan, tuxum, qurt, g‘umbak, kapalak. Foydali hasharotlar: asalari (asal beradi, gul changlatadi), xonqizi (shiraga qirg‘in keltiradi). Zararli hasharotlar: pashsha va chivin (kasallik tarqatishi mumkin), kuya (jun kiyimni yeydi). O‘rgimchak hasharot emas: uning 8 ta oyog‘i bor, tanasi ikki qismdan iborat, qanoti va mo‘ylovi yo‘q.

Namunalar
Chumoli: bosh, ko‘krak, qorin — jami uch qism va olti oyoq, demak, hasharot.
Kapalak avval tuxum, so‘ng qurt, keyin g‘umbak, oxirida qanotli kapalak bo‘ladi.
Sinfda faoliyat

«Hasharotmi yoki yo‘q?»: o‘qituvchi chumoli, o‘rgimchak, asalari, qurbaqa, pashsha, qo‘ng‘izni aytadi. Bolalar oyoqlarini sanab, hasharot bo‘lsa «6!» deb qichqiradi, aks holda indamaydi. Keyin bittadan foydali hasharotni chizing.

Mashq
1
Hasharot tanasi nechta qismdan iborat va ular qaysilar?
2
Hasharotning nechta oyog‘i bor? O‘rgimchakning-chi?
3
Asalari qanday foyda keltiradi?
4
Nima uchun pashshalar xavfli hisoblanadi?