Jonli va jonsiz tabiat
Odamlar yasamagan, o‘zi paydo bo‘lgan narsalarning barchasi tabiatga kiradi. Tabiat jonli va jonsiz bo‘ladi. Jonli tabiat (organizmlar) o‘sadi, nafas oladi, oziqlanadi, harakatlanadi va nasl qoldiradi; tosh, suv, havo va Quyosh esa jonsiz tabiatga kiradi. Faqat o‘simlik yeydigan hayvon — o‘txo‘r, boshqa hayvonlarni yeydigan — go‘shtxo‘r, ikkalasini yeydigan (ayiq, odam) — hammaxo‘r. Oziqlanish zanjiri kim kimni yeyishini ko‘rsatadi: o‘t → chigirtka → qurbaqa → ilon → burgut. Biologlar tirik mavjudotlarni, geograflar Yer yuzasini, astronomlar koinotni, kimyogarlar moddalarni, fiziklar harakat va o‘zgarishlarni, ekologlar jonli va jonsiz tabiat bog‘liqligini o‘rganadi.
Qaysi guruhga kiradi?
Tabiat qo‘riqchisi o‘rmonda qaysi hayvonlar yashashini va ular nima bilan oziqlanishini yozib boradi.
O‘rmonchilar, tabiat o‘qituvchilari
Bugun bir qush yoki hasharot nima qilayotganini kuzatib ayting.
«Jonli — jonsiz» o‘yini: o‘qituvchi narsalarni ayta boshlaydi (qush, tosh, daraxt, bulut, baliq, qum). Jonli bo‘lsa, bolalar o‘rnidan turadi, jonsiz bo‘lsa o‘tirib qoladi. Keyin juftlikda uch bo‘g‘inli zanjir tuzing.