ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Yozni eslab. Jonli va jonsiz tabiat

Darslar 1–2 · 2 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
2

Jonli va jonsiz tabiat

Darslik: 1-qism, 10–13-betlar
MaqsadTabiatni jonli va jonsiz qismlarga ajratish, o‘txo‘r, go‘shtxo‘r va hammaxo‘r hayvonlarni farqlash, oziqlanish zanjirini tuzish va tabiatni o‘rganuvchi olimlarni bilish.
Yangi so‘zlar
organizm · living organismo‘txo‘r · herbivoreoziqlanish zanjiri · food chain
Tushuntirish

Odamlar yasamagan, o‘zi paydo bo‘lgan narsalarning barchasi tabiatga kiradi. Tabiat jonli va jonsiz bo‘ladi. Jonli tabiat (organizmlar) o‘sadi, nafas oladi, oziqlanadi, harakatlanadi va nasl qoldiradi; tosh, suv, havo va Quyosh esa jonsiz tabiatga kiradi. Faqat o‘simlik yeydigan hayvon — o‘txo‘r, boshqa hayvonlarni yeydigan — go‘shtxo‘r, ikkalasini yeydigan (ayiq, odam) — hammaxo‘r. Oziqlanish zanjiri kim kimni yeyishini ko‘rsatadi: o‘t → chigirtka → qurbaqa → ilon → burgut. Biologlar tirik mavjudotlarni, geograflar Yer yuzasini, astronomlar koinotni, kimyogarlar moddalarni, fiziklar harakat va o‘zgarishlarni, ekologlar jonli va jonsiz tabiat bog‘liqligini o‘rganadi.

sigir1 / 6

Qaysi guruhga kiradi?

🌿 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Tabiat qo‘riqchisi o‘rmonda qaysi hayvonlar yashashini va ular nima bilan oziqlanishini yozib boradi.

Kim ishlatadi

O‘rmonchilar, tabiat o‘qituvchilari

Bugun sinab ko‘ring

Bugun bir qush yoki hasharot nima qilayotganini kuzatib ayting.

Namunalar
sigiro‘txo‘rbo‘rigo‘shtxo‘rayiqhammaxo‘rHayvonlar
Sigir o‘txo‘r, bo‘ri go‘shtxo‘r, ayiq esa hammaxo‘r hayvon.
Zanjir: o‘t → quyon → tulki. Bu yerda quyon o‘tni, tulki esa quyonni yeydi.
Sinfda faoliyat

«Jonli — jonsiz» o‘yini: o‘qituvchi narsalarni ayta boshlaydi (qush, tosh, daraxt, bulut, baliq, qum). Jonli bo‘lsa, bolalar o‘rnidan turadi, jonsiz bo‘lsa o‘tirib qoladi. Keyin juftlikda uch bo‘g‘inli zanjir tuzing.

Mashq
1
Quyidagilardan qaysilari jonli tabiatga kiradi: qush, tosh, daraxt, suv?
2
Faqat o‘simlik bilan oziqlanadigan hayvon qanday ataladi?
3
«O‘t → chigirtka → qurbaqa → ilon → burgut» zanjirida qurbaqani kim yeydi?
4
Yulduzlarni qaysi fan olimlari o‘rganadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliPartadagi qog‘oz kitHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →