Dunyoviylik — dahriylik emas

Dunyoviylik (sekulyarizm) – davlat va diniy tashkilotlarning ajratilishi, davlatning hech bir dinga ustunlik bermasligi va barcha fuqarolarning dinidan qat’i nazar qonun oldida tengligi. Ateizm esa (yunoncha «atheos» – xudosiz) xudoga ishonmaslik qarashi, ya’ni shaxsiy e’tiqodlardan biri. Demak, dunyoviy davlat dindor yoki dindor bo‘lmagan fuqarolarning ikkalasiga ham teng munosabatda bo‘ladi va ateizmni ham, biror dinni ham majburiy qilmaydi. «Sekulyarizatsiya» (lotincha «saeculum» – dunyoviy) esa jamiyatda dinning ijtimoiy va siyosiy hayotdagi o‘rni o‘zgarishini ifodalaydigan ilmiy atama. Dunyo mamlakatlarida dunyoviylikning turli shakllari bor: masalan, Fransiyada «laitsizm», AQShda cherkov va davlatning ajratilishi tamoyili, Buyuk Britaniyada esa davlat cherkovi mavjud bo‘lsa-da, e’tiqod erkinligi kafolatlanadi. SSSR davridagi davlat ateizmi esa dunyoviylikdan farqli ravishda dinga qarshi siyosat edi: dindorlar bosimga uchradi; bu O‘zbekiston tarixida ham iz qoldirgan. Hozirgi O‘zbekistonda Konstitutsiya va qonun din va davlat ajratilganini, vijdon erkinligini va tenglikni kafolatlaydi; shu bilan birga davlat diniy qadriyatlarga hurmat bilan qaraydi: Ramazon va Qurbon hayitlari rasmiy dam olish kunlari, O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi va Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi faoliyat ko‘rsatadi. Musulmon olimlarining ko‘pchiligi jamiyat manfaati uchun qabul qilingan va shariatning asosiy tamoyillariga zid bo‘lmagan qonunlarni maqbul deb hisoblaydi; boshqacha fikrdagilar ham bor. Butun kurs xulosasi: dinlarni xolis o‘rganish bag‘rikenglik, o‘zaro hurmat va qonunga rioya qilish uchun asos bo‘ladi.