«Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risida»gi Qonunning mazmun-mohiyati
O‘zbekiston Konstitutsiyasi har kimga vijdon erkinligini kafolatlaydi: istalgan dinga e’tiqod qilish yoki hech qaysiga e’tiqod qilmaslik huquqi bor, diniy qarashlarni majburan singdirish mumkin emas; barcha fuqarolar dinidan qat’i nazar qonun oldida tengdir. Bu huquq «Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risida»gi Qonunda aniqlashtiriladi: birinchi qonun 1991-yilda qabul qilingan, 1998-yil 1-mayda yangi tahriri qabul qilingan, 2021-yilda esa qonunning yangi tahriri tasdiqlangan. Qonunning asosiy tamoyillari: din davlatdan ajratilgan (davlat diniy tashkilotlarning ichki ishlariga aralashmaydi, diniy tashkilotlar esa davlat ishlariga aralashmaydi); hech kim e’tiqodi yoki uni bildirishi uchun kamsitilmaydi; ta’lim tizimi dunyoviy xarakterga ega, diniy ta’lim esa maxsus diniy ta’lim muassasalarida beriladi; diniy tashkilotlar qonunda belgilangan tartibda ro‘yxatdan o‘tib faoliyat yuritadi; diniy adabiyot va buyumlar tayyorlash, olib kirish va tarqatish belgilangan tartibda amalga oshiriladi; voyaga yetmaganlarni ularning va ota-onalarining irodasiga zid tarzda dinga jalb etish mumkin emas. Vijdon erkinligi huquqi boshqalarning huquqi, jamoat tartibi, xavfsizlik, sog‘liq va axloq bilan qonun asosida cheklanishi mumkin; masalan, diniy ekstremizmni targ‘ib qiluvchi materiallarni tayyorlash va tarqatish huquqbuzarlik. Qonun buzilishi uchun ma’muriy yoki jinoiy javobgarlik nazarda tutilgan. Shuningdek, qonun fuqarolarga o‘z diniy burchlarini erkin bajarish va diniy tashkilotlarga o‘z faoliyatini yuritish imkonini beradi.
Tamoyil jadvali: qonunning 6 ta tamoyilini tushuntiruvchi bitta hayotiy misol yozing (masalan, «din davlatdan ajratilgan» – maktabda dunyoviy ta’lim). Natijalarni juftlikda tekshiring.