O‘zbekistonda diniy bag‘rikenglik va ijtimoiy barqarorlik

Bag‘rikenglik – boshqa e’tiqod, madaniyat va qarashlarga hurmat bilan munosabatda bo‘lish va ularning mavjud bo‘lish huquqini tan olishdir; u o‘z e’tiqodidan voz kechishni anglatmaydi. Hozirgi O‘zbekiston hududida turli dinlar asrlar davomida yonma-yon yashagan: qadimda zardushtiylik, buddaviylik, xristianlik, monichilik va boshqa e’tiqodlar tarqalgan (turk hoqonligi 552-yildan keyin o‘lkada shunday xilma-xillik bo‘lgan deb hisoblanadi), keyin islom asosiy din bo‘ldi, ammo yahudiy, xristian va boshqa jamoalar saqlanib qoldi. Tadqiqotchilar Markaziy Osiyo ulamolarining hanafiylik va moturidiylik an’anasida e’tiqodini bayon etgan kishini ortiqcha ayblashdan tiyilish tamoyilini ta’kidlaydilar. Amir Temur davrida Samarqandda turli din vakillari yashaganini xorijiy elchilar (masalan, Klavixo, 1404) yozib qoldirgan. XX asrda og‘ir davrlarda – masalan, Ikkinchi jahon urushi yillarida ko‘chirib keltirilgan ko‘p odamlarga turli millat va dindan bo‘lgan mahalliy aholi boshpana bergan. Bugun O‘zbekistonda 130 dan ortiq millat va elat yashaydi, rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, o‘n oltiga yaqin diniy konfessiya faoliyat ko‘rsatadi (raqamlar o‘zgarib turadi). Konstitutsiya vijdon erkinligini kafolatlaydi va dinning davlatdan ajratilganini belgilaydi; «Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risida»gi Qonun (2021-yil tahriri) diniy tashkilotlarning ro‘yxatdan o‘tishi va faoliyati tartibini belgilaydi. Bag‘rikenglik ijtimoiy barqarorlikka xizmat qiladi, chunki turli e’tiqod egalari birgalikda tinch yashashga imkon beradi.