ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Dunyo dinlari tarixi

Yahudiylik marosimlari va oqimlari

Darslar 5 · 1 ta dars · Z. Islomov, D. Rahimjonov, J. Najmiddinov. Dunyo dinlari tarixi, 10-sinf, 1-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017
5

Yahudiylik marosimlari va oqimlari

Darslik: 26–36-betlar
MaqsadYahudiylikdagi O‘n amr, ibodat, sinagoga, asosiy bayramlar va tarixiy hamda zamonaviy oqimlarni bayon etish.
Yangi so‘zlar
sinagoga · synagogueShabat (shanba) · Shabbat (Sabbath)mezuza · mezuzahoqim · movement, branch
Tushuntirish

Yahudiy an’anasiga ko‘ra Xudo Musoga Sinay (Tur) tog‘ida O‘n amrni (ibr. «Aseret ha-Dibrot») bergan; unda yagona Xudoga imon, shanba kunini hurmat qilish, ota-onani hurmatlash, qotillik, o‘g‘rilik va yolg‘on guvohlikka yo‘l qo‘ymaslik kabi qoidalar bor (amrlarning raqamlanishi an’analarda biroz farq qiladi). Tavrot (Tora) besh kitobdan iborat: «Borliq» (Ibtido), «Chiqish», «Levit», «Sonlar» va «Ikkinchi qonun». Haftalik Shabat juma kuni quyosh botganda boshlanib, shanba oqshomida tugaydi; an’anaviy yahudiylikda bu kun dam olish va ibodatga bag‘ishlanadi, ish bajarilmaydi. Sinagoga – jamoa ibodat va Tavrotni o‘qish uchun yig‘iladigan joy; unda Aron Kodesh (Tavrot o‘ramlari saqlanadigan sandiq), Ner Tamid («abadiy chiroq») va bima (o‘qish minbari) bo‘ladi. Asosiy bayramlar: Rosh Ashona (yil boshi, tishre oyi), Yom Kipur (kechirim kuni, tishrening 10-kuni, ro‘za va tavba kuni), Pesax (Misrdagi qullikdan ozod bo‘lish xotirasi; nisan oyining 15-kunidan, matsa yeyiladi), Shavuot, Sukkot, Purim va Hanukka (sakkiz kun davom etadi; hanukkiya shamdonidan har kuni yana bir sham yoqiladi). Tarixiy oqimlar: saduqiylar, farziylar, essaniylar (mil. avv. II asr – milodiy I asr), qaroimlar (VIII asrdan), hasidiylar (XVIII asr), shuningdek XIX asrdan islohotchi va konservativ oqimlar. Ular marosimlarga munosabatda va zamonaviy hayotga moslashishda farqlanadi, ammo hammasi yahudiylik doirasida deb e’tirof etiladi.

Yahudiylikdagi oqimlar
Qadimgi (mil. avv. II asr – mil. I asr)Saduqiylar; Farziylar; Essaniylar
KeyingiQaroimlar (VIII asrdan); Hasidiylar (XVIII asr); Islohotchi va konservativ (XIX asrdan)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf devoriga yil taqvimi yasadi. Har bir o‘quvchi o‘zi biladigan bitta sanani yozib, yoniga shu kun nimani eslatishini bir gap bilan qo‘shdi. Yozuvlarni birga o‘qib, har bir kun kimdir uchun nega muhimligini bilib olishdi.

Kim ishlatadi

Maktab xodimlari yig‘ilish sanalarini turli jamoalarning bayramlariga to‘g‘ri kelmaydigan qilib rejalashtiradi, muzey xodimlari bayram yoki yubiley nimani eslatishini tushuntiradi, jurnalistlar bayram sanasi va ma’nosini aniq yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinfingiz yoki maktabingiz nishonlaydigan bitta sanani o‘ylab toping va u nimani eslatishini yozing.

Namunalar
Rosh Ashona –yil boshiYom Kipur –kechirim kuni,ro‘za va tavbaPesax – Misrdagiqullikdan ozodbo‘lish xotirasiShavuotSukkotPurimHanukka – sakkizkunAsosiy bayramlar
Pesax stolida matsa (xamirturushsiz non) va Misrdan chiqish haqidagi hikoya o‘qiladi. Bayram yahudiy an’anasida erkinlik va xotira ramzi sifatida o‘tkaziladi.
Hanukka tarixiy fonida mil. avv. II asrda Seleviy podshohi Antioxga qarshi Makkaveylar qo‘zg‘oloni va Quddus ibodatxonasining qayta bag‘ishlanishi turadi; bayramda har kechasi bir sham ko‘proq yoqiladi.
Sinfda faoliyat

Taqvim mashqi: yahudiy bayramlarini oy nomlari (tishre, nisan, adar, kislav) bo‘yicha jadvalga joylang va har bir bayramning qisqa ma’nosini yozing. Natijani o‘rtoqlaringiz bilan solishtiring.

Mashq
1
Tavrot (Tora) tarkibidagi besh kitobni sanang.
2
Sinagogadagi Aron Kodesh, Ner Tamid va bima nimani anglatadi?
3
Pesax qaysi tarixiy voqeani xotirlaydi va bayramda qanday non yeyiladi?
4
Nima uchun oqimlar o‘rtasidagi farqlar yahudiylikni «bo‘linish» emas, ichki xilma-xillik sifatida o‘rganishga imkon beradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTog‘da har kilometrga 6 °C?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →