Ksenofobiya va din

«Ksenofobiya» yunoncha «ksenos» (begona) va «fobos» (qo‘rquv) so‘zlaridan olingan bo‘lib, notanish yoki «begona» deb qabul qilingan odamlar, guruhlar yoki madaniyatlarga nisbatan qo‘rquv, shubha yoki dushmanlikni bildiradi. Notanish narsadan ehtiyot bo‘lish tabiiy hol, lekin butun bir guruhga dushmanlik qilish, ularni kamsitish yoki ularning huquqini cheklash – ksenofobiya va kamsitishdir. Uning turlari: etnik, irqiy va diniy; diniy ksenofobiya shakllariga yahudiylarga qarshi dushmanlik (antisemitizm), musulmonlarga qarshi dushmanlik (islamofobiya) va xristianlarga qarshi dushmanlik misol bo‘ladi. Tarixiy misollar: 1933–1945-yillarda Germaniyada natsistlar rejimi yahudiylarni ommaviy ravishda qirg‘in qildi (Holokost, taxminan olti million kishi qurbon bo‘lgan); Yevropa tarixida turli konfessiyalar bir-biriga qarshi ta’qiblar olib borgan. Sabablari: bilimsizlik, stereotiplar, iqtisodiy va siyosiy inqirozlar, ommaviy axborot vositalari va internetdagi bir yoqlama tasvirlar, shuningdek, ekstremistik guruhlarning o‘z jinoyatlarini biror dinga bog‘lashi, natijada butun dindorlar jamoasi ayblanishi. Odamlar o‘z shaxsiy qilmishi uchun javobgar bo‘ladi, butun jamoa emas. Oldini olish: ta’lim va to‘g‘ri ma’lumot, dinlararo muloqot, tanqidiy fikrlash, qonun ustuvorligi. 1948-yildagi Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi har kimning fikr, vijdon va din erkinligi huquqini e’lon qiladi va kamsitishni taqiqlaydi; O‘zbekiston qonunlari ham millat, irq yoki din asosida adovat qo‘zg‘atishni taqiqlaydi.