ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Dunyo dinlari tarixi

Missionerlik va yoshlar

Darslar 18 · 1 ta dars · Z. Islomov, D. Rahimjonov, J. Najmiddinov. Dunyo dinlari tarixi, 10-sinf, 1-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017
18

Missionerlik va yoshlar

Darslik: 105–110-betlar
MaqsadMissionerlik va prozelitizm tushunchalarini, ularning tarixiy o‘rnini, O‘zbekiston qonunchiligidagi tartibni hamda yoshlarni majburlash va aldovdan himoya qilish masalalarini xolis tushuntirish.
Yangi so‘zlar
missionerlik · missionary activityprozelitizm · proselytismsekta · sectmajburlash · coercion
Tushuntirish

Missionerlik – o‘z dinini boshqalarga yetkazishga qaratilgan faoliyat; prozelitizm esa bir konfessiya a’zolarini boshqasiga jalb etishga urinishdir. Tarixda missionerlar ko‘plab mamlakatlarda maktab, kasalxona qurgan, kitoblarni tarjima qilgan va tillarni yozuvga solgan, ayni paytda ularning faoliyati ba’zan mustamlaka siyosati yoki mahalliy jamoalar bilan nizolar bilan bog‘lanib, bahsli bo‘lgan. Xalqaro hujjatlar (Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasining 18-moddasi, Fuqarolik va siyosiy huquqlar to‘g‘risidagi xalqaro Pakt) har kimning dinini o‘zgartirish hamda e’tiqodini bildirish erkinligini tan oladi, ammo bu erkinlik jamoat xavfsizligi, tartibi, boshqalarning huquqlari bilan qonun asosida cheklanishi mumkin, majburlash esa taqiqlanadi. O‘zbekistonda «Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risida»gi Qonun (2021-yil tahriri) prozelitizm va boshqa missionerlik faoliyatini taqiqlaydi va buning uchun javobgarlik nazarda tutilgan; qonun voyaga yetmagan bolalarni ularning va ota-onalarining irodasiga zid tarzda diniy tashkilotlarga jalb etishni ham taqiqlaydi. Ba’zi xalqaro inson huquqlari tashkilotlari bunday taqiqlarni e’tiqodni bayon etish erkinligiga ortiqcha cheklov deb tanqid qiladi; O‘zbekiston qonunchiligi esa ularni jamoat tartibi va dinlararo totuvlikni himoya qilish bilan izohlaydi. Yoshlar uchun muhim qoida: biror guruh yoki shaxs sizni pul, yordam yoki «maxsus imkoniyat» va’dasi bilan tez qaror qabul qilishga undasa, oila a’zolari yoki ishonchli kattalar bilan maslahatlashing; hech kim sizni e’tiqodingizni majburan o‘zgartirishga yoki oilangizdan uzoqlashishga undashga haqli emas.

✓Maslahatlashing
Pul, yordam yoki «maxsus imkoniyat» va’dasi bilan shoshiltirishsa – oila a’zolari yoki ishonchli kattalar bilan maslahatlashing. E’tiqodni majburan o‘zgartirishga hech kim haqli emas.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Uyga maktab sayohati haqidagi varaqa keldi. Unda joy, sana, sayohatni kim boshqarishi va ota-ona yoki vasiy imzosi uchun joy yozilgan edi. Oila varaqani birga o‘qidi, o‘quvchi o‘qituvchiga bitta savol berdi va sayohat hamma rejani bilgan holda o‘tdi.

Kim ishlatadi

Maktab xodimlari va yoshlar to‘garagi rahbarlari bolani faoliyatga qo‘shishdan oldin oila rozilig‘ini so‘raydi, huquqshunoslar va ijtimoiy xodimlar yoshlarni bosimdan himoya qiluvchi qoidalarni tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Sizning yoshingizdagi o‘quvchiga kattalarning roziligi kerak bo‘ladigan bitta faoliyatni o‘ylab toping va kimdan so‘ralishini hamda nima uchun ekanini yozing.

Namunalar
Yozgi oromgohga bepul taklif: tashkilotchi, maqsad va ota-onaning roziligi aniq bo‘lishi kerak. Noaniq bo‘lsa, ota-ona va maktab bilan maslahatlashish ehtiyotkorlik qoidasi.
Tarixiy misol: missionerlar tomonidan ko‘pgina tillarning alifbosi va lug‘atlari tuzilgan. Bu ularning madaniy ta’sirining ijobiy jihati, mustamlaka bilan bog‘liq bahslar esa munozarali jihati sifatida o‘rganiladi.
Sinfda faoliyat

Vaziyat tahlili: 3 ta qisqa vaziyat (do‘stdan taklif, internetdagi reklama, mahalladagi tadbirga chaqiruv) uchun «Nima qilaman? Kim bilan maslahatlashaman?» jadvalini to‘ldiring.

Mashq
1
Missionerlik va prozelitizm farqini bir jumlada tushuntiring.
2
O‘zbekiston qonuni prozelitizmga nisbatan qanday tartib belgilagan?
3
Nega xalqaro hujjatlarda din erkinligi cheklanishi mumkinligi qayd etilgan?
4
Yoshni majburlash yoki aldashga urinish belgilari bo‘lsa, qanday harakat qilish kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuli165 % — soxta so‘rovmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →