ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Dunyo dinlari tarixi

Dunyo dinlarida tinchlik g‘oyasi

Darslar 17 · 1 ta dars · Z. Islomov, D. Rahimjonov, J. Najmiddinov. Dunyo dinlari tarixi, 10-sinf, 1-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017
17

Dunyo dinlarida tinchlik g‘oyasi

Darslik: 100–104-betlar
MaqsadTurli dinlar an’analarida tinchlik va zo‘ravonliksizlik g‘oyalari qanday ifodalanishini xolis tavsiflash va tinchlikni asrashdagi shaxsiy hamda jamoaviy mas’uliyatni tushuntirish.
Yangi so‘zlar
ahimsa · ahimsa (non-harming)«Ezgu fikr, ezgu so‘z, ezgu amal» · “good thoughts, good words, good deeds”salom · salam (peace)dinlararo muloqot · interfaith dialogue
Tushuntirish

Din tarixida urushlar ham sodir bo‘lgan, ammo turli dinlarning muqaddas matnlari va ta’limotlarida tinchlik, adolat va ezgulik qadrlanadi; olimlar bu g‘oyalarni har bir an’ananing o‘z manbalariga tayanib bayon etadilar. Yahudiy an’anasida «shalom» (tinchlik) tushunchasi salomlashuv va duo ko‘rinishida keng qo‘llanadi. Xristian an’anasida Yangi Ahdning ba’zi parchalari yomonlikka yomonlik bilan javob bermaslikka va barcha bilan tinch-totuv yashashga chaqiradi. Buddaviylikda besh qoidaning birinchisi jonzotga zarar yetkazmaslikdir, tinchlikparvarlik «ahimsa» g‘oyasi bilan bog‘lanadi; ahimsa hinduiylik va jayniylikda ham muhim tamoyil hisoblanadi. Zardushtiylikda «ezgu fikr, ezgu so‘z, ezgu amal» shiori axloqiy asos sifatida tilga olinadi. Islomda «salom» so‘zi tinchlik ma’nosini bildiradi va salomlashishning asosi bo‘lib, «islom» so‘zi bilan bir o‘zakka ega; musulmonlar ta’limotiga ko‘ra, tinchlik va omonlik Alloh bergan ne’matlardan biri, adolat bilan jamiyat barqarorligini saqlash esa mas’uliyatdir. Zamonaviy davrda Birlashgan Millatlar Tashkiloti (1945-yilda tuzilgan) davlatlar o‘rtasida tinchlikni saqlashga, 21-sentabr (Xalqaro tinchlik kuni) esa tinchlik g‘oyasini eslatishga xizmat qiladi. Tinchlik uchun javobgarlik har kimda: nizolarni muloqot orqali hal etish, boshqalarga hurmat, yolg‘on va nafratdan tiyilish va qonunga rioya qilish.

An’anaTinchlik g‘oyasi
Yahudiylik«Shalom» – salomlashuv va duo
XristianlikYangi Ahdning ba’zi parchalari: yomonlikka yomonlik bilan javob bermaslik
BuddaviylikBirinchi qoida – jonzotga zarar yetkazmaslik; ahimsa
Hinduiylik, jayniylikAhimsa – muhim tamoyil
ZardushtiylikEzgu fikr, ezgu so‘z, ezgu amal
Islom«Salom» – tinchlik; «islom» bilan bir o‘zakdan
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bir o‘quvchi jahli chiqqan xabarni o‘qib, o‘n daqiqa kutdi va keyin tinch javob yozdi. Kutish gapni yumshatdi va suhbat davom etdi. Dam olib, so‘ng javob berish kelishmovchilikni kamaytirishi mumkin.

Kim ishlatadi

Vositachilar va maslahatchilar kelishmovchilikda tinch gapirishga o‘rgatadi, diplomatlar muzokaralarda sabr bilan ish yuritadi, o‘qituvchilar nizoni tinch hal qilish usullarini ko‘rsatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror narsa sizni bezovta qilganda o‘nga qadar sanab, qog‘ozga bitta tinch jumla yozing.

Namunalar
Salomlashish odatlari – «shalom», «salom», «tinchlik bo‘lsin» kabi iboralar – turli an’analarda tinchlik tilagi ifodalanishiga misol. Bu so‘zlar kundalik muloqotda ham jamoalar o‘rtasida iliqlik yaratadi.
Ahimsa tamoyili: nafaqat odamga, balki barcha jonzotga zarar yetkazmaslik; shu sababli hinduiylik va jayniylikning ayrim izdoshlari vegetarianlikka rioya qiladi. Bu axloqiy tamoyilning amaliy ko‘rinishi.
Sinfda faoliyat

Jadval: Yahudiylik, Xristianlik, Islom, Buddaviylik, Hinduiylik, Zardushtiylik uchun tinchlik bilan bog‘liq bitta tushuncha yoki ibora (shalom, salom, ahimsa va h.k.) topib yozing. Natijani guruhlar bilan solishtiring.

Mashq
1
«Ahimsa» tamoyili nimani anglatadi va qaysi dinlarda muhim?
2
Zardushtiylikdagi axloqiy shiorni ayting.
3
«Islom» va «salom» so‘zlari o‘rtasida qanday bog‘liqlik bor?
4
Nima uchun tarixda dinlar nomi bilan urushlar bo‘lganini bilish tinchlik ta’limotlarini inkor etmaydi? Fikringizni asoslang.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliHar kuni ikki baravar oshadigan ish haqiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →