Din va «ommaviy madaniyat»

«Ommaviy madaniyat» – keng auditoriyaga mo‘ljallangan, ommaviy axborot vositalari va bozor orqali tez tarqaladigan madaniy mahsulotlar (musiqa, kino, moda, o‘yinlar, ijtimoiy tarmoqdagi kontent) majmuasi. Uning ijobiy tomonlari bor: u ko‘pchilik uchun ochiq, ko‘ngil ochish, muloqot va yangi g‘oyalarni bilish imkonini beradi. Muammoli tomonlari ham tilga olinadi: tijoriy manfaat yuzasidan sifatsiz yoki zo‘ravonlikni ulug‘lovchi kontent, iste’molchilik, yoshlarning tengdoshlar ta’siriga berilishi va milliy hamda diniy an’analarning yuzaki bilinishi. Dinlar bu masalada turlicha qarashga ega: ko‘p an’analar andisha, oila qadriyatlari, mo‘tadillik va yaqinlarga g‘amxo‘rlikni ta’kidlaydi, ba’zi jamoalar zamonaviy vositalardan o‘z maqsadlarida faol foydalanadi, boshqalari ehtiyotkor. Submadaniyatlar (musiqa yoki kiyim uslubi atrofida birlashgan guruhlar) yoshlar madaniyatining tabiiy qismi bo‘lib, ularning a’zolariga nisbatan hurmatsizlik yoki kamsitish qabul qilinmaydi; kishi o‘z tanlovi uchun javobgar bo‘ladi, qonun esa boshqalarga zarar yetkazishni taqiqlaydi. Xavfsizlik jihati: tanaga igna bilan naqsh solish (tatuirovka) yoki teshish noto‘g‘ri sharoitda bajarilsa, gepatit B, C yoki OIV kabi infeksiyalar yuqish xavfi bor; buni uyda o‘zingiz qilmang, voyaga yetmaganlar uchun qonun va ota-ona roziligi talablari mavjud, har qanday qaror haqida kattalar va shifokor bilan maslahatlashing. Eng muhim ko‘nikma – tanqidiy fikrlash: axborotning manbasini, maqsadini va tekshirilganligini baholash. Adabiyotda «manqurt» obrazi (Chingiz Aytmatov asaridan) o‘z ildizi va xotirasidan uzilgan odamni bildiradi.