25
Badiiy obraz va mubolag‘ali tasvir
Darslik: 165–167-betlar
MaqsadBadiiy obraz, bosh va epizodik obraz hamda mubolag‘ani ajratish.
Yangi so‘zlar
obraz (timsol) · image, characterbosh qahramon · main heroepizodik qahramon · episodic charactermubolag‘a · exaggeration
Tushuntirish
Adabiyotning bosh mavzusi – inson, shuning uchun obraz tushunchasi adabiyotshunoslikda markaziy o‘rin tutadi. Tor ma’noda obraz – asarda yaratilgan inson siymosi; keng ma’noda esa ijodkor fikr-tuyg‘usi singdirilgan hayot manzarasi. Asarning boshidan oxirigacha qatnashadigan obrazlar bosh, faqat bir-ikki o‘rinda uchraydigan obrazlar epizodik hisoblanadi: «Ravshan»da Ravshan, Zulxumor va Hasanxon bosh, Oqqiz esa epizodik obrazdir. Mubolag‘a – narsa yoki odamning xususiyatini orttirib ko‘rsatish; uning behad kuchli ko‘rinishi bulug‘ yoki ifrot, aqlga sig‘maydigani g‘ulu deyiladi. Xalq dostonlarida mubolag‘a ayniqsa ko‘p ishlatiladi.
Namunalar
Misol: «Polvon bir musht bilan tosh yorardi» – mubolag‘a (jismoniy kuch orttirib ko‘rsatilgan).
Misol: uch sahifada bir marta ko‘ringan savdogar – epizodik obraz.
Sinfda faoliyat
Biror yaqin asardan bitta bosh va ikkita epizodik obraz toping va nega shunday ekanini ayting.
Mashq
1
Obrazning tor ma’nosi nima?
Asarda yaratilgan inson siymosi.
2
«Ravshan»da qaysi obrazlar bosh?
Ravshan, Zulxumor va Hasanxon.
3
Episodik obraz nima?
Asarning bir-ikki o‘rnida qatnashib, keyin tushib qoladigan ishtirokchi.
4
Mubolag‘a nima uchun kerak?
Obraz ta’sir kuchini oshirish va uni yorqinroq ko‘rsatish uchun.