ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

Fe’lning o‘tgan va hozirgi zamoni

Darslar 9–10 · 2 ta dars · Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 5-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik). «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
10

Fe’lning hozirgi zamon shakli

Darslik: 48–52-betlar
MaqsadFe’lning hozirgi zamon shaklini shaxs va songa qarab o‘zgartirish.
Yangi so‘zlar
tomosha qilmoq · смотретьyemoq · естьichmoq · питьkulmoq · смеяться
Tushuntirish

Hozirgi zamon («настоящее время») fe’li «что делаю? что делаешь? что делает? что делаем? что делаете? что делают?» savollariga javob beradi va «я, ты, он, мы, вы, они» ga qarab o‘zgaradi. Ikkita oxirlar to‘plami bor: «делать» — «делаю, делаешь, делает, делаем, делаете, делают»; «смотреть» — «смотрю, смотришь, смотрит, смотрим, смотрите, смотрят». Qaytuv fe’llarida «-ся/-сь» qo‘shiladi: «смеяться» — «смеюсь, смеёшься, смеётся, смеёмся, смеётесь, смеются»; 3-shaxsda doim «-тся». Alohida fe’llarni yodlab oling: «есть» — «ем, ешь, ест, едим, едите, едят»; «пить» — «пью, пьёшь, пьёт, пьём, пьёте, пьют»; «петь» — «пою, поёшь, поёт, поём, поёте, поют»; «писать» — «пишу, пишешь, пишет». «Ходить» — «хожу», «ездить» — «езжу».

shaxs«гулять» (-ать)«говорить» (-ить)
ягуляюговорю
тыгуляешьговоришь
он, онагуляетговорит
мыгуляемговорим
выгуляетеговорите
онигуляютговорят
япишутыпишешьон, она, онопишетмыпишемвыпишетеонипишут

мы пишем

hozirgi zamon · писать · I-tuslanish: -ешь, -ет, -ем, -ете

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rus tilida yozishayotgan do‘stiga o‘quvchi o‘z odatlari haqida yozadi: «Мы играем в шахматы». Fe’l shaxsga mos o‘zgargani uchun do‘sti kim o‘ynashini tushunadi.

Kim ishlatadi

Til o‘qituvchilari, tarjimonlar va yozishma mualliflari fe’lni shaxsga moslab ishlatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir fe’lni tanlab, uni «я», «ты», «мы» bilan ovoz chiqarib aytib chiqing.

Namunalar
«В цирке». «Мы в цирке. Клоун выступает, и все смеются. Жонглёр бросает мячи и ловит их. Гимнасты прыгают. Я смотрю, мой брат хлопает, а сестра ест мороженое и пьёт сок.»
«любить: люблю, любишь, любит, любим, любите, любят»; «петь: пою, поёшь, поёт, поём, поёте, поют»; «садиться: сажусь, садишься, садится, садимся, садитесь, садятся».
Sinfda faoliyat

«Что ты делаешь?» Bir o‘quvchi harakatni ovozsiz ko‘rsatadi (o‘qish, chizish, qo‘shiq aytish), sinf so‘raydi: «Что ты делаешь?» — «Я читаю (рисую, пою)».

Mashq
1
«Делать» fe’lini «ты, мы, они» bilan o‘zgartiring.
2
Olmoshni qo‘ying: «... смотрит, ... любите, ... пишу».
3
«Есть» fe’lini yozing: «Я ем, ты ... , они ... ».
4
Nega «он смеётся», lekin «они смеются» yoziladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuli«Kompas yo‘li» uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →